‘ดร.ธนภณ-ดร.ถวิลวดี’ นำร่องยกระดับเมืองรองสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ ดึงงานวิจัย ววน. สานพลังคนรุ่นใหม่สร้างมูลค่าเพิ่ม

การขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากและการลดความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่ผ่านการยกระดับเมืองรอง ยังคงเป็นหนึ่งในโจทย์เชิงยุทธศาสตร์ที่หลายภาคส่วนจับตามอง ล่าสุดมีความเคลื่อนไหวสำคัญในการผลักดันงานวิจัยและนวัตกรรมสู่การปฏิบัติการจริง โดยการนำ “ทุนทางวัฒนธรรม” ในระดับชุมชนมาต่อยอดเป็นกลไกขับเคลื่อนการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม

โครงการวิจัยเรื่อง “การบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์” ภายใต้แผนงานเป้าหมายสำคัญเรื่อง “ยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจวัฒนธรรม” มีการผนึกกำลังร่วมกันระหว่างสองผู้บริหารแผนงานหลัก ได้แก่ ดร.ธนภณ วัฒนกุล ประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ (Promoting Committee : PC) และ ดร.ถวิลวดี บุรีกุล ผู้อำนวยการแผนงานเชิงกลยุทธ์การนำงานวิจัยและนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์และเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. (PD)

โครงการดังกล่าวได้รับการสนับสนุนงบประมาณและกลไกเชิงนโยบายจากหน่วยงานด้านการวิจัยระดับชาติ ได้แก่ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.), กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.), สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.), สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.) และหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.) โดยมี มูลนิธิสื่อสานพลังชุมชน เป็นหน่วยงานรับผิดชอบดำเนินงานในระดับพื้นที่

ถอดรหัสแนวคิด ‘ดร.ธนภณ’: เชื่อมอดีตสู่卧นาคต ทุนชุมชนคือทุนชาติ

ดร.ธนภณ วัฒนกุล ประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ (PC) สะท้อนทิศทางการดำเนินงานและเป้าหมายหลักของโครงการว่า การพัฒนาเมืองรองให้ก้าวสู่การเป็นเมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์ จำเป็นต้องเริ่มต้นจากการเข้าใจและจัดการทรัพยากรที่มีอยู่จริงในพื้นที่ โดยมีหัวใจสำคัญอยู่ที่การเชื่อมโยงคนข้ามรุ่นและการสร้างมูลค่าเพิ่มจากอัตลักษณ์ท้องถิ่น

“หน้าที่เราคือการเชื่อมอดีตเข้ากับอนาคตผ่าน ‘ทุนทางวัฒนธรรม’ เชื่อมภูมิปัญญาของคนรุ่นเก่า เข้ากับความคิดสร้างสรรค์ของคนรุ่นใหม่ และทำให้ทุนทางวัฒนธรรมของชุมชน กลายเป็นพลังในการพัฒนาคน พัฒนาเมือง และพัฒนาประเทศ” — ดร.ธนภณ วัฒนกุล

ดร.ธนภณ ได้ตอกย้ำแนวคิดเชิงยุทธศาสตร์สองประการหลัก ได้แก่ “ทุนทางวัฒนธรรมชุมชน = ทุนชาติ” และ “ทุนวัฒนธรรม สร้างชาติ” โดยชี้ให้เห็นว่า วัฒนธรรม ภูมิปัญญา และวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนในเมืองรอง ไม่ใช่เพียงมรดกทางประวัติศาสตร์ที่คงสภาพไว้แบบเดิม แต่เป็นสินทรัพย์ทางเศรษฐกิจที่มีมูลค่ามหาศาล หากได้รับการบริหารจัดการสื่อ การสื่อสารคุณค่า และการประยุกต์ใช้ความคิดสร้างสรรค์ของคนรุ่นใหม่อย่างเป็นระบบ

ผนึกงานวิจัยเชิงกลยุทธ์ สู่การวัดผลระดับพื้นที่

ในมิติของการขับเคลื่อนเชิงนโยบายและการนำงานวิจัยไปใช้จริง ดร.ถวิลวดี บุรีกุล ในฐานะผู้อำนวยการแผนงาน (PD) ร่วมบูรณาการกรอบยุทธศาสตร์ ววน. เพื่อให้การบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรม โดยมุ่งเน้น:

1. การสำรวจและถอดรหัสทุนวัฒนธรรม: ค้นหาอัตลักษณ์ องค์ความรู้ และภูมิปัญญาชุมชนที่สามารถนำมาพัฒนาต่อยอด

2. การบริหารจัดการสื่อและการสื่อสารสร้างสรรค์: ปรับรูปแบบการเล่าเรื่องและสร้างแพลตฟอร์มสื่อสารร่วมกับคนรุ่นใหม่ เพื่อขยายช่องทางการเข้าถึงและการรับรู้ในวงกว้าง

3. การสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจในเมืองรอง: ผลักดันให้เกิดการจ้างงาน การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ และการสร้างรายได้หมุนเวียนในระดับชุมชนฐานราก

การดำเนินงานของมูลนิธิสื่อสานพลังชุมชนร่วมกับภาคีเครือข่าย ววน. ครั้งนี้ นับเป็นอีกหนึ่งกรณีศึกษาสำคัญของการผลักดันงบประมาณและนโยบายวิจัยภาครัฐลงสู่พื้นที่ โดยต้องติดตามต่อไปว่าผลสัมฤทธิ์ของโมเดลการบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมดังกล่าว จะสามารถแปลงเป็นดัชนีชี้วัดทางเศรษฐกิจ และกระจายรายได้สู่คนในชุมชนเมืองรองได้อย่างยั่งยืนเพียงใด