ตลอดระยะเวลา 22 ปีของไฟใต้ที่ยังคงคุกรุ่น รัฐบาลไทยทุกชุดถูกตั้งคำถามมาโดยตลอดว่ากำลัง “ชกลม” กับศัตรูที่ไม่มีตัวตนอยู่หรือไม่?

ท่ามกลางกระบวนการสันติภาพที่ซบเซามากว่าทศวรรษ ข้อมูลลับที่ปรากฏออกมาล่าสุดชี้ให้เห็นว่า สาเหตุที่ความรุนแรงไม่เคยยุติลงได้จริง สาเหตุสำคัญอาจเป็นเพราะรัฐบาลกำลัง “คุยผิดคน” อยู่ก็เป็นได้

เพราะตัวจริงผู้กุมบังเหียนขบวนการ BRN ยังคงซ่อนตัวอยู่ในเงามืด

แหล่งข่าวระดับสูงในแวดวงความมั่นคง เปิดเผยว่า หัวใจสำคัญที่ทำให้ BRN มีความแข็งแกร่ง คือการวางโครงสร้างในแบบที่ไม่ใช้ “ผู้นำเดี่ยว” แต่เป็นรูปแบบ “คณะบุคคล” ที่เรียกว่า “สภาซูรอ”

สภานี้เปรียบเสมือน “คณะรัฐมนตรีเงา” ประกอบด้วยผู้นำ 10-15 คน รับผิดชอบ “6 กระทรวง” หรือ “6 สายงาน” ของ “รัฐเงา” ที่แทรกซึม แทรกซ้อนอยู่ในทุกมิติของสังคมในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งพวกเขาบางส่วนเรียกว่าดินแดน “ปาตานี” หรือ “ปัตตานี”

องคาพยพต่างๆ ที่ BRN เข้าแทรกซึม มีตั้งแต่สถานศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ไปจนถึงหน่วยงานราชการ

โดยมี 3 ผู้นำจิตวิญญาณและสายบังคับบัญชาที่แท้จริง ประกอบด้วย

– ผู้นำอูลามา ควบคุมเครือข่ายครูสอนศาสนากระจายอยู่ทั่วพื้นที่ เป็นผู้ปลูกฝังอุดมการณ์และควบคุมมวลชน ซึ่งฝ่ายความมั่นคงเรียกว่า “การบ่มเพาะ” ให้เกิดการต่อสู้และต่อต้านอำนาจรัฐไทย

– ผู้นำที่ควบคุมฝ่ายกองกำลัง ซึ่งมีกำลังหลักฝ่ายทหารประมาณ 2,000 คน และแนวร่วมกองหนุนโดยตรง ประมาณ 1,000 คน

– ผู้นำที่ควบคุมสายงานบริหาร ซึ่งแปรนโยบายจากสภาองค์กรนำไปสู่ฝ่ายปฏิบัติการ

แหล่งข่าวระบุว่า ตลอดมาฝ่ายความมั่นคงของไทยตกอยู่ใน “วงจรข้อมูลที่จำกัด” และเปิดโต๊ะพูดคุยเฉพาะกับระดับ “ผู้ประสานงาน” ไม่ใช่ผู้ที่มีอำนาจสั่งการ หรือตัดสินใจอย่างแท้จริง แม้จะมีตัวแทนจากรัฐบาลมาเลเซียเป็น “ผู้อำนวยความสะดวก” แล้วก็ตาม

@@ แง้ม “ยุทธศาสตร์ลับ” ชงอดีตที่ปรึกษาประธานอาเซียน

จากการตรวจสอบของแหล่งข่าว ยังพบเอกสาร “ลับที่สุด” ที่จัดทำขึ้นราวๆ เดือนเมษายน 2568 เป็นข้อเสนอการเจรจาทางลับที่อดีตนายกฯ ทักษิณ ชินวัตร ในฐานะที่เป็น “ที่ปรึกษาประธานอาเซียน” ของ นายอันวาร์ อิบราฮิม ผู้นำมาเลเซียในขณะนั้น เป็นผู้ดำริขึ้น เพื่อหวังจัดการปัญหาชายแดนภาคใต้ให้จบลงในยุครัฐบาลพรรคเพื่อไทย (ขณะนั้นเป็นรัฐบาล นายเศรษฐา ทวีสิน ต่อเนื่องรัฐบาล แพทองธาร ชินวัตร)

เป็นที่ทราบกันดีว่า ปัญหาไฟใต้รอบปัจจุบันที่ยืดเยื้อมากว่า 22 ปีปะทุรุนแรงขึ้นในรัฐบาลพรรคไทยรักไทยที่มี นายทักษิณ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรีสมัยแรก (ช่วงระหว่างปี 2544-2548) จากเหตุการณ์ปล้นปืนครั้งมโหฬาร เมื่อวันที่ 4 มกราคม 2547 จากนั้นก็มีการสร้างสถานการณ์ในลักษณะการก่อความไม่สงบ หรือ insurgency ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน รวมเวลามากกว่า 22 ปี

หลายฝ่ายวิจารณ์ว่า ปัญหาไฟใต้ที่ปะทุขึ้น และประสบกับภาวะยืดเยื้อ มีเหตุปัจจัยหนึ่งจากการประเมินสถานการณ์และตัดสินใจผิดพลาดของนายทักษิณ ทำให้เขาพยายามมาตลอดที่จะแก้ไขและจบปัญหานี้ให้ได้ด้วยตัวเอง โดยเฉพาะในรัฐบาลของน้องสาว คือ นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ระหว่างปี 2554-2557 มีการเปิดโต๊ะพูดคุยสันติภาพอย่างเปิดเผย เป็นทางการครั้งแรก และมีการพบปะพูดคุยทางลับอีกหลายครั้งภายใต้การอำนวยความสะดวกของรัฐบาลมาเลเซีย แม้แต่การพบปะระหว่างผู้นำกลุ่มขบวนการต่างๆ กับนายทักษิณเองที่ประเทศมาเลเซียก็ยังเคยเกิดขึ้นในช่วงที่เขายังพำนักอยู่ในต่างประเทศ

กระทั่งปี 2566 อดีตนายกฯทักษิณ เดินทางกลับประเทศไทย และพรรคเพื่อไทยได้เป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลอีกรอบ ประกอบกับ นายอันวาร์ อิบราฮิม เพื่อนสนิทของเขา ขึ้นเป็นผู้นำมาเลเซีย และเป็นประธานอาเซียน จึงเป็นโอกาสสำคัญของการจัดการปัญหาไฟใต้ โดยมีรัฐบาลมาเลเซียร่วมมืออย่างแข็งขัน

เพราะกุญแจสำคัญของปัญหาชายแดนภาคใต้ของไทย อยู่ที่ “ผู้นำตัวจริงของ BRN” ซึ่งมีข้อมูลการข่าวยืนยันว่า พำนักอยู่ที่มาเลเซีย

ด้วยเหตุนี้ จึงมีข่าวมาตลอดว่า อดีตนายกฯทักษิณ มอบหมายให้ทีมงานที่ตนไว้วางใจ จัดทำยุทธศาสตร์ “ดับไฟใต้” ที่ปิดช่องโหว่ของกระบวนการจัดการปัญหาที่ผ่านๆ มาให้ได้มากที่สุด

@@ เปิดแผน 7 เดือน “เจรจาตัวจริง” ปิดเกมไฟใต้

แหล่งข่าวในแวดวงความมั่นคง เผยว่า มีเอกสารที่เชื่อกันว่าเป็น “ยุทธศาสตร์ลับ” ที่เสนอไปยังอดีตนายกฯทักษิณ ในฐานะที่ปรึกษาประธานอาเซียน เพื่อดำเนินการในเรื่องนี้ภายใต้กรอบเวลา 7 เดือน

อย่างไรก็ดี ไม่มีการยืนยันอย่างชัดเจนว่า ยุทธศาสตร์นี้ถูกเสนอถึงมืออดีตนายกฯทักษิณหรือยัง และหากเสนอถึงมือแล้ว ก็ไม่ชัดว่าอดีตนายกฯเห็นชอบหรือไม่ และได้ดำเนินการไปถึงขั้นไหนแล้ว

“เอกสารลับ” สรุปยุทธศาสตร์ที่จะดำเนินการภายใต้กรอบเวลา 7 เดือน ดังนี้

เดือนที่ 1-2 สร้างความไว้เนื้อเชื่อใจผ่านการสนับสนุนให้แกนนำ BRN ไปประกอบพิธีฮัจญ์ พร้อมอำนวยความสะดวกสำหรับความต้องการอื่นๆ

เดือนที่ 3-5 เริ่มการเจรจาทางลับเพื่อทราบความต้องการที่แท้จริงของสภาองค์กรนำ โดยมีพรรค PAS และสันติบาลมาเลเซียเป็นตัวกลาง

สำหรับ “พรรค PAS” คือพรรคการเมืองของมาเลเซียซึ่งมีอิทธิพลสูงในรัฐทางตอนเหนือของประเทศที่ติดกับจังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทย โดยเฉพาะกลันตัน ตรังกานู เปอร์ลิส และเคดาห์ ซึ่งเชื่อว่าเป็นแหล่งพำนักของบรรดาแกนนำ BRN

เดือนที่ 6 ปิดจ็อบการเจรจา โดยเสนอ “ทางลง” หรือ “ทางออกที่พอยอมรับกันได้” ให้แก่ผู้นำ BRN

เดือนที่ 7 สิ้นสุดสถานการณ์ ผู้นำเข้าสู่กระบวนการดูแลและรับรองความปลอดภัยของรัฐบาล

@@ เปิดรายชื่อ “สภาองค์กรนำ” พร้อมข้อเสนอ “วางมือ”

จะเห็นได้ว่า หัวใจสำคัญของ “ยุทธศาสตร์ลับ” คือการเข้าถึง “ผู้นำตัวจริงของ BRN” โดยใช้กลไกของพรรค PAS และสันติบาลมาเลเซีย ซึ่งรับรู้ข้อมูลความเคลื่อนไหวเป็นอย่างดี

สำหรับรายชื่อแกนนำเป้าหมาย ประกอบด้วย

– บือราเฮง ปะจูศาลา ผู้นำจิตวิญญาณในสภาซูรอ

– ดูนเลาะ แวมะนอ (เปาะซูลอ) ประธานสภาอูลามา

– เด็ง อะแวจิ (เปาะวอเด็ง) ที่ปรึกษาฝ่ายทหาร

– อิบรอน หรือ อารฟาน บินอับดุลฮามิด เลขาธิการสภาองค์กรนำ

เนื้อหาในเอกสารลับยังระบุชัดเจนถึงข้อเสนอเพื่อให้ผู้นำเหล่านี้ยุติบทบาทการต่อสู้ ทั้งการดูเรื่องสวัสดิการระยะยาวทั้งตัวเองและครอบครัว ตลอดจนตำแหน่งทางการเมือง เช่น สมาชิกวุฒิสภา (สว.) หรือตำแหน่งในหน่วยราชการที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาชายแดนใต้ เช่น ที่ปรึกษา ศอ.บต. หรือที่ปรึกษาด้านการพัฒนาภายใต้หลักอิสลาม

พร้อมพิจารณาเรื่องนิรโทษกรรม ปล่อยตัวผู้ที่ถูกจับกุม หรือยกเลิกหมายจับ

นอกจากการเจรจาระดับบน แผนลับนี้ยังระบุถึงยุทธศาสตร์เชิงรุก 1-2 ปี เพื่อทำลายรากฐาน BRN โดยการจับกุม RKK (หน่วยรบขนาดเล็กที่ผ่านการฝึกแบบจรยุทธ์), สกัดกั้นเครือข่ายผู้หญิง และนักศึกษามุสลิมในต่างประเทศ, ให้ผู้นำจิตวิญญาณที่ยอมรับกระบวนการสันติภาพ ออกมาแก้ต่างว่าการต่อสู้ของบรรดานักรบไม่ใช่ “ญิฮาด” พร้อมดำเนินการกับสถาบันการศึกษาในเครือข่ายที่เชื่อว่ามีการบ่มเพาะ

แต่การดำเนินการจะต้องเคารพสิทธิมนุษยชนอย่างเคร่งครัด และไม่มีปฏิบัติการนอกกฎหมายหรือนอกกระบวนการยุติธรรม

@@ เปิดหมด! 4 ยุทธศาสตร์ ยุติเป้าหมายสุดท้าย BRN

รายละเอียดแผนระยะกลางและระยะยาว ที่มีกรอบเวลาดำเนินการ 1-2 ปี คือประสานกับการเจรจากับผู้นำ BRN ตัวจริง โดยมีพรรค PAS และสันติบาลท้องถิ่นมาเลเซีย เป็นผู้ประสานงาน

ยุทธศาสตร์ที่ดำเนินการ ประกอบด้วย

1.Counter Shadow State

– สกัดกั้นปฏิบัติการใต้ดินของ BRN
– เปิดช่องทางลงให้ผู้นำ BRN
– จับกุม RKK ในพื้นที่
– เปิดเผยบทบาทกลุ่มสนับสนุน BRN และจับกุม
– สกัดกั้นการดำเนินกิจกรรมของ BRN กับ นักศึกษา เยาวชนคนรุ่นใหม่ ทั้งจังหวัดชายแดนภาคใต้ และในต่างประเทศ

2. CVE Strategy

– ต่อต้านการเผยแพร่แนวคิดสุดโต่งในกลุ่มเยาวชนอย่างเป็นระบบ
– ผู้นำจิตวิญญาณ BRN ทำความเข้าใจกับเยาวชนในพื้นที่ว่าการต่อสู้ไม่ใช่ญิฮาด และปัตตานีหรือจังหวัดชายแดนภาคใต้ไม่ใช่ “ดินแดนดารุลฮารบี”

3. Counter Financing

– ระบุแหล่งเงินทุนของ BRN เช่น ค่าสมาชิก กิจการทางธุรกิจ ทั้งในไทยและมาเลเซีย
– กีดขวางเส้นทางการสนับสนุนการเงินแก่ BRN เช่น ตรวจบัญชีสถานศึกษาในเครือข่าย, มูลนิธิ ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ และในมาเลเซีย หากพบความผิดปกติต้องปิดบัญชีทั้งหมด โดยดำเนินการร่วมกับมาเลเซีย

4. Human Rights Protection

– ปฏิบัติการบนพื้นที่ฐานของการเคารพสิทธิมนุษยชน เช่น ไม่มีการทรมาน หรือวิสามัญฆาตกรรม ตลอดจนการคุกคามโดยภาครัฐ เพื่อให้ได้รับการสนับสนุนจากพรรค PAS สันติบาลท้องถิ่นมาเลเซีย และมวลชนในมาเลเซีย

  ช่างเฟอร์นิเจอร์ยะลาเปลี่ยนเศษไม้เป็น “มัสยิดจำลอง” อัพราคา ชันโรง หลักหมื่น

       เปิดแนวคิด “อิสมาเอล เสะนุง” ช่างฝีมือปัตตานีสู่อำเภอรามัน เนรมิตกล่องเลี้ยงผึ้งจิ๋วทรงมัสยิด ผสานงานไม้-เรซิน ชูอัตลักษณ์ชายแดนใต้ ยกระดับเกษตรประณีต เก็บน้ำผึ้งปีละครั้งเน้นคุณภาพพรีเมียม พบกล่องรุ่นท็อปราคาพุ่ง 20,000 บาท

    ในขณะที่การเลี้ยง “ชันโรง” หรือผึ้งจิ๋ว กำลังกลายเป็นพืชเศรษฐกิจทางเลือกใหม่ของเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ แต่ที่ตำบลบาโงย อำเภอรามัน จังหวัดยะลา การเลี้ยงชันโรงไม่ได้หยุดอยู่แค่การผลิตน้ำหวานเพื่อจำหน่ายเท่านั้น ทว่าได้ถูกยกระดับให้กลายเป็นงานศิลปะทรงคุณค่าที่สะท้อนถึงวิถีวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างมีนัยสำคัญ

จากเศษไม้เหลือทิ้ง สู่ศิลปกรรม “มัสยิดจำลอง”

นายอิสมาเอล เสะนุง ช่างทำเฟอร์นิเจอร์ผู้ผันตัวมาเป็นเกษตรกรผู้เลี้ยงชันโรง เจ้าของแบรนด์ “ArttikBees ชันโรงคราฟท์” เปิดเผยกับผู้สื่อข่าวสำนักข่าวอิศราถึงที่มาของไอเดียสุดสร้างสรรค์นี้ว่า ด้วยพื้นฐานอาชีพช่างไม้ที่เน้นความละเอียดประณีต เมื่อหันมาเลี้ยงชันโรงจึงมองเห็นโอกาสในการสร้างความแตกต่าง โดยนำทักษะเชิงช่างมาประยุกต์เข้ากับความเชื่อและอัตลักษณ์ในพื้นที่

“ผมไม่อยากทำกล่องไม้สี่เหลี่ยมธรรมดาเหมือนคนอื่น ในเมื่อเรามีต้นทุนเป็นช่างเฟอร์นิเจอร์อยู่แล้ว จึงนำเศษไม้หายากที่มีมูลค่าเหลือจากการทำงานหลัก มาผสมผสานกับเทคนิคไม้เรซิน ออกแบบเป็นกล่องเลี้ยงชันโรงรูปทรงมัสยิดย่อส่วน ซึ่งนอกจากจะเป็นที่อยู่อาศัยของผึ้งแล้ว ยังเป็นงานตกแต่งบ้านที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตชาวมุสลิมในพื้นที่ได้เป็นอย่างดี” นายอิสมาเอล กล่าว

 กล่องละ 2 หมื่นบาท

จากการสำรวจพบว่า กล่องเลี้ยงชันโรงทั่วไปในท้องตลาดมีราคาหลักร้อยถึงหลักพันบาท แต่ชิ้นงานของนายอิสมาเอลกลับสร้างปรากฏการณ์ใหม่ด้วยการขยับราคาขึ้นไปสูงถึง 20,000 บาท สำหรับรุ่นท็อปที่เป็นรูปทรงมัสยิดประณีตศิลป์ ส่วนกล่องลวดลายทั่วไปที่ผ่านการดีไซน์เริ่มต้นที่ 2,000 บาท

รายละเอียดผลิตภัณฑ์และการบริหารจัดการ:

• วัสดุ: เศษไม้เนื้อแข็งหายาก ผสมผสานเรซินสีสันสวยงาม

• สายพันธุ์ที่เลี้ยง: โทราซิก้า, อิตาม่า, ปากแตร และบาคารี่

• พื้นที่ดำเนินการ: 2 ไร่ ใน ต.บาโงย อ.รามัน รองรับได้กว่า 100 ลัง

กลยุทธ์ “365 วัน” เน้นคุณภาพเหนือปริมาณ

นอกเหนือจากตัวผลิตภัณฑ์กล่องที่มีมูลค่าสูงแล้ว กระบวนการผลิตน้ำผึ้งของ “ArttikBees” ยังใช้กลยุทธ์สร้างความต่างด้วยการเก็บเกี่ยวผลผลิตเพียง “ปีละครั้ง” เท่านั้น

นายอิสมาเอล อธิบายว่า การทิ้งระยะเวลาให้ครบ 365 วัน เพื่อต้องการให้น้ำผึ้งมีความเข้มข้นสูงสุดและสะสมสารอาหารจากเกสรดอกไม้ตามธรรมชาติในพื้นที่ได้อย่างครบถ้วนที่สุด ถือเป็นน้ำผึ้งเกรดพรีเมียมที่ตลาดเฉพาะกลุ่ม (Niche Market) ให้ความสนใจอย่างมาก

โมเดลเกษตรสร้างสรรค์เพื่อความยั่งยืน

ปัจจุบัน พื้นที่บ้านเลขที่ 73 หมู่ 2 ต.บาโงย อ.รามัน จ.ยะลา ไม่ได้เป็นเพียงฟาร์มผลิตน้ำผึ้ง แต่ได้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับผู้ที่สนใจเกษตรประณีต นายอิสมาเอลยังใช้ช่องทางโซเชียลมีเดียทั้ง Facebook: Ismaail Senung และ TikTok: ArttikBees ในการสื่อสารงานศิลปะคู่ไปกับการเกษตร

นี่ถือเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการใช้ Soft Power และทักษะฝีมือแรงงานท้องถิ่น มาช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ให้ก้าวพ้นจากการเป็นเพียงผู้ผลิตวัตถุดิบต้นน้ำ สู่การเป็นผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมที่มีมูลค่าเพิ่มสูงอย่างน่าสนใจ

    แม้ผู้ต้องหาที่ร่วมทีมยิง สส.กมลศักดิ์ เป็นอดีตทหารนอกราชการ

แต่ความเกี่ยวพันแยกกันไม่ออก เพราะใช้รถของทางราชการที่ยังไม่ถูกจำหน่ายออก

เรื่องนี้สะเทือนภาพลักษณ์ กอ.รมน. เพราะเป็นรถในราชการของ กอ.รมน.

โดยเฉพาะความหละหลวมในการควบคุมรถ เพราะรถถูกยืมไปใช้ก่อเหตุอุกฉกรรจ์

สะท้อนปัญหาใน กอ.รมน. แหล่งรวมกำลังพลแบบใด?

เพราะทหารใน กอ.รมน.ให้เพื่อนอดีตทหารยืมรถ และถูกนำรถไปยิง สส. เกิดคำถามว่าเขาไม่รู้เลยหรือว่าเพื่อนรับงานอะไรอยู่

เครือข่ายทหารสีเดียวกัน ทั้งในและนอกราชการ ทำภารกิจทั้งในและนอกกฎหมายอยู่หรือไม่?

เพราะอดีตทหารที่ก่อเหตุเป็นอดีต นย. ทหารเรือ, ลูกน้องที่นำรถไปส่งอู่เพื่อชำแหละ ก็เป็นอดีตทหารเรือ, ทหารใน กอ.รมน.ที่ให้ยืมรถ เป็นทหารเรือด้วยหรือไม่?

แต่ “บิ๊ก กอ.รมน.จังหวัด” เป็นทหารเรือยศสูงแน่นอน ขณะนี้มีข่าวโดนสอบ

คนกลุ่มนี้รู้จักกัน และรู้จักอู่รถที่รับงานผิดกฎหมาย

อาวุธปืนมาจากไหน ทำไมมีอาวุธสงคราม “ไม่มีประวัติ” ถึงถูกนำมาใช้ก่อเหตุลักษณะนี้ รวมทั้งเครื่องกระสุน ทั้งๆ ที่ชายแดนใต้มีทหาร ตำรวจ และ อส.เต็มไปหมด หลายหมื่นนาย

“ทฤษฎีปืนโจร – ปืนเวียน – ปืนไร้ที่มา” ดังก้องเต็มสองหูผู้คนในสามจังหวัดชายแดน

สมมติเหตุโจมตีเจ้าหน้าที่เหตุการณ์หนึ่ง กลุ่มโจรก่อเหตุแล้วชิงปืนเจ้าหน้าที่ไป แต่ชิงไปไม่หมด เหลืออยู่ 1 กระบอก หากมีเจ้าหน้าที่หัวใส แต่จิตใจไม่สะอาด เก็บปืนนั้นไว้ แล้วแทงบัญชีว่าถูกโจรใต้ชิงเอาไป ปืนนั้นจะกลายเป็น “ปืนโจร”

เมื่อปืนถูกนำไปยิงใคร ยิงนักการเมือง ยิงประชาชนผู้บริสุทธิ์ หรือไปรับจ้างยิง รับงานจากคู่ขัดแย้งต่างๆ เหยื่อที่ตายก็จะถูกระบุว่าเป็น “ฝีมือโจรใต้” เป็นคดีความมั่นคง รับเงินเยียวยาจากรัฐ แถมสาเหตุการถูกสังหารก็จะเป็นความลับดำมืด

นี่คือต้นตอของเสียงเรียกร้องให้ “ขึ้นทะเบียนปืนและยุทโธปกรณ์ทั้งหมด” ที่ใช้ในชายแดนใต้ ไม่ใช่เฉพาะ “ปืนโจร” แต่ต้องรวมถึงปืนเจ้าหน้าที่เองด้วย

ไม่ใช่ไม่ไว้ใจ แต่ต้องป้องกันพวกหัวใจ จิตใจไม่สะอาด สร้างตำนาน “ปืนโจร” ซึ่งมีอยู่จริง

เหตุการณ์แบบนี้เป็นโจทย์ใหญ่ของรัฐบาล ถ้าไม่รื้อโครงสร้างทั้ง กอ.รมน. กฎหมายพิเศษ การขึ้นทะเบียนอาวุธปืน และเคลียร์ข้อข้องใจอื่นๆ จะไม่สามารถสร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชนเพื่อดับไฟใต้ได้เลย

1.คนชายแดนใต้จะตั้งคำถามตลอดว่า เหตุร้ายแต่ละเหตุ ใครก่อกันแน่ เจ้าหน้าที่สร้างสถานการณ์เองหรือไม่

2.กระบวนการตรวจพิสูจน์หลักฐานจะสร้างความเชื่อมั่นไม่ได้เลยว่า ผลที่ออกมาปราศจากข้อสงสัยจริงๆ

3.กลุ่มขบวนการแบ่งแยกดินแดน/ต่อต้านรัฐ จะนำไปขยายผลไม่จบ ทำให้ประชาชนในพื้นที่ไม่เชื่อใจรัฐ

4.งบประมาณที่ละลายไปแล้วกว่า 5.1 แสนล้าน จะถูกตั้งคำถามไม่เลิกว่า คุ้มค่าจริงหรือไม่ หรือจริงๆ แล้วคือการสร้างสถานการณ์เพื่อเอางบกันแน่

5.กอ.รมน.และกฎหมายพิเศษทุกฉบับ จะถูกตั้งคำถามว่า ควรมีและใช้ต่อไปหรือไม่ เพราะนอกจากจะไม่สามารถสกัดกั้นเหตุร้ายจากกลุ่มโจรใต้ (หน่วยในพื้นที่ยอมรับเอง) ยังมีภัยแทรกซ้อนจากพวกเดียวกันเองท่ามกลางกฎหมายพิเศษอีกด้วย!

       ท่ามกลางเสียงปืนและระเบิดที่ยังคงดังเป็นระยะในจังหวัดชายแดนภาคใต้ อีกหนึ่งสมรภูมิที่ทวีความรุนแรงไม่แพ้กันคือ “พื้นที่เสมือน” บนโลกโซเชียลมีเดีย ซึ่งปัจจุบันได้วิวัฒนาการไปไกลกว่าการโฆษณาชวนเชื่อแบบเดิม สู่สภาวะที่เรียกกันว่า “ไอโอซ้อนไอโอ”  

      จากการตรวจสอบ พบว่าปฏิบัติการข่าวสารในพื้นที่ไม่ได้เป็นการต่อสู้ระหว่าง “รัฐ” กับ “กลุ่มผู้เห็นต่าง” แบบเส้นตรงอีกต่อไป แต่เป็นการสร้างเครือข่ายบัญชีอวตารและเพจเฟซบุ๊กนิรนามที่สวมรอยเป็นทั้งฝ่ายหนุนรัฐ ฝ่ายคัดค้าน และที่น่ากังวลที่สุดคือฝ่ายที่อ้างตัวว่าเป็น “คนกลาง” เพื่อปั่นกระแสและทำลายความน่าเชื่อถือของฝ่ายตรงข้ามอย่างเป็นระบบ

    ยุทธวิธี “ไอโอสองหน้า”  ใครเป็นใครในโลกเสมือน? คือ ปรากฏการณ์ “ไอโอซ้อนไอโอ” มีลักษณะเด่นที่น่าสนใจ 3 ประการที่กำลังกัดเซาะความเชื่อมั่นของคนในพื้นที่

      มีการสร้างเพจที่ดูเหมือนเป็นเพจสิทธิมนุษยชน หรือเพจรายงานสถานการณ์ท้องถิ่นเพื่อดึงดูดผู้ติดตามกลุ่มเป้าหมาย ก่อนจะค่อยๆ สอดแทรกเนื้อหาที่สร้างความเกลียดชัง หรือบิดเบือนข้อมูลเพื่อโยนความผิดให้ฝ่ายตรงข้ามทันทีเมื่อเกิดเหตุรุนแรง

      ปฏิบัติการ “ทัวร์ลง” ปิดปาก เมื่อมีบุคคลสาธารณะ นักวิชาการ หรือนักข่าว นำเสนอข้อมูลที่ขัดต่อแนวทางของไอโอฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง จะมีการระดมบัญชีหลุมเข้าโจมตี ขุดคุ้ยประวัติส่วนตัว หรือสร้างวาทกรรม “ขายชาติ” หรือ “สมุนเผด็จการ” เพื่อทำลายความน่าเชื่อถือและกดดันให้หยุดการนำเสนอ

       กลยุทธ์ “ลอกคราบ” ดิสเครดิต ที่ไอโอฝ่ายหนึ่งพยายาม “แฉ” ว่าเพจคู่แข่งเป็นไอโอของอีกฝั่ง โดยใช้หลักฐานที่ผสมปนเปกันทั้งเรื่องจริงและเรื่องเท็จ เป้าหมายคือสร้างภาวะความสับสน จนประชาชนไม่กล้าเชื่อถือข้อมูลจากแหล่งใดเลย แม้จะเป็นแหล่งข้อมูลที่มีข้อเท็จจริงก็ตาม

      ประเด็นที่น่าจับตาคือ “งบประมาณ” ที่ถูกนำมาใช้ในปฏิบัติการเหล่านี้ ในขณะที่ภาคประชาสังคมพยายามเรียกร้องความโปร่งใสเรื่องงบประมาณลับของ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) ในการทำไอโอ แต่อีกด้านหนึ่ง ฝ่ายผู้เห็นต่างและกลุ่มเคลื่อนไหวทางการเมืองก็มีเครือข่ายที่เข้มแข็งในการทำปฏิบัติการข่าวสารเชิงอุดมการณ์ที่รุนแรงไม่แพ้กัน

        “เมื่อเกิดเหตุวิสามัญฆาตกรรมหรือการลอบทำร้าย ข้อมูลจากทั้งสองฝั่งจะถูกผลิตออกมาในทิศทางตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิงภายในไม่กี่นาที”

     สงครามนี้ไม่ได้สู้กันเพียงเพื่อชัยชนะของข้อมูล แต่กำลังลาก “คนในพื้นที่” ให้เลือกข้างและสร้างความเกลียดชังกันเองผ่านช่องทางคอมเมนต์ ส่งผลให้กระบวนการสันติภาพบนโต๊ะเจรจาถูกบั่นทอนด้วยกระแสกดดันจากโซเชียลที่ถูกปั่นขึ้นมาอย่างจงใจ   

       ตราบใดที่มาตรการทางกฎหมายยังไม่สามารถจัดการกับบัญชีอวตารได้ และประชาชนยังขาดภูมิคุ้มกันในการแยกแยะข่าวปลอม สงคราม “ไอโอซ้อนไอโอ” จะยังคงเป็นเชื้อไฟที่หล่อเลี้ยงความรุนแรงในชีวิตจริงต่อไป สงครามนี้ไม่มีวันจบตราบเท่าที่ “ความจริง” ยังคงเป็นรอง “อารมณ์”

      นี่คือโจทย์ใหญ่ของทั้งรัฐบาลและหน่วยงานความมั่นคง ว่าจะเลือกใช้ “ความจริงใจ” และ “ความโปร่งใส” เป็นอาวุธในการสยบไอโอ หรือจะยอมกระโดดลงไปเล่นในปลักของสงครามน้ำเน่านี้ ซึ่งมีแต่จะทำให้ต้นทุนความเชื่อมั่นของรัฐพังทลายลงไปทุกวัน

     คงต้องติดตามกันต่อไปว่า ในยุคที่ AI เริ่มเข้ามามีบทบาท ปฏิบัติการ “ไอโอซ้อนไอโอ” ในชายแดนใต้จะยกระดับไปสู่อันตรายในรูปแบบใด และใครจะเป็นผู้กู้คืนพื้นที่แห่งความจริงกลับคืนมาให้คนในพื้นที่อย่างแท้จริง

   ตั้งแต่ไฟใต้ปะทุหลังเหตุการณ์ปล้นปืน เมื่อวันที่ 4 มกราคม 2547 นับถึงวันนี้ รวมระยะเวลากว่า 22 ปีแล้ว

ปัญหาชายแดนใต้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลและรับผิดชอบของ “แม่ทัพภาคที่ 4” เพราะเป็นปัญหาความมั่นคง เป็นพื้นที่ประกาศกฎอัยการศึก และยังมีสถานะเป็น ผอ.รมน.ภาค 4 ในหมวกของ กอ.รมน. ที่มี กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า เป็นหน่วยหลักรับผิดชอบภารกิจดับไฟใต้แบบบูรณาการหน่วยงานความมั่นคงทุกหน่วยเข้าด้วยกัน

ตลอดระยะเวลา 22 ปี นับจาก 4 มกราคม 2547 ภาคใต้มีแม่ทัพภาคที่ 4 มาแล้ว 17 คน

มีแม่ทัพที่ถูกย้ายด้วยเหตุผลเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ไฟใต้ 3 คน คือ

หนึ่ง พลโท พงษ์ศักดิ์ เอกบรรณสิงห์ เป็นแม่ทัพตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2546

โดยในช่วงที่เป็นแม่ทัพ มีเหตุการณ์ปล้นปืนครั้งมโหฬาร เมื่อวันที่ 4 มกราคม 2547 จนถูกย้ายไปช่วยราชการสำนักนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2547

หลังถูกย้าย ก็มีการส่ง พลโท พิศาล วัฒนวงษ์คีรี ไปรักษาการแทน และรับไม้ต่อ เป็นแม่ทัพเต็มตัว ในวันที่ 1 เมษายน 2547

สอง พลโท พิศาล ซึ่งมาดำรงตำแหน่งแทน พลโทพงษ์ศักดิ์ อยู่ในตำแหน่งได้ถึงแค่วันที่ 3 พฤศจิกายน 2547 โดยในช่วงที่อยู่ตำแหน่งมีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้น 2 เหตุการณ์ คือ

เหตุการณ์กรือเซะ มีผู้เสียชีวิต 108 ราย เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2547
เหตุการณ์สลายม็อบตากใบ มีผู้เสียชีวิต 85 ราย วันที่ 25 ตุลาคม 2547

จากเหตุการณ์ตากใบ ทำให้ พลโท พิศาล ถูกย้ายไปช่วยราชการที่กองทัพบก ตั้งแต่วันที่ 3 พฤศจิกายน 2547 โดยมี พลตรี ขวัญชาติ กล้าหาญ รองแม่ทัพภาคที่ 4 ในขณะนั้น มารักษาการแทน และรับไม้ต่อ เป็นแม่ทัพเต็มตัว เมื่อวันที่ 1 เมษายน 2548

สาม พลโท ขวัญชาติ ซึ่งมารับตำแหน่งแทน พลโท พิศาล ก็อยู่ในตำแหน่งได้แค่วันที่ 10 ธันวาคม 2548

โดย พลโท ขวัญชาติ ถูกย้ายไปเป็นที่ปรึกษาสำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม จากกรณีเหตุการณ์สังหาร 2 นาวิกโยธิน ที่ ตำบลตันหยงลิมอ อำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส เมื่อวันที่ 20 กันยายน 2548 และยังเกิดเหตุการณ์ความรุนแรงอีกหลายเหตุการณ์ เช่น เหตุคนร้ายถล่มที่ว่าการอำเภอและโรงพักบันนังสตา, สังหารหมู่ 9 ศพยกครัว ที่บ้านกะทอง ตำบลบองอ อำเภอระแงะ

นับจากนั้นก็ไม่มีแม่ทัพคนไหนโดนย้ายอีก และไม่มีกระแสเรียกร้องจากคนในพื้นที่ให้ย้ายอย่างเซ็งแซ่ กระทั่งถึงรายของ พลโท นรธิป โพยนอก แม่ทัพคนล่าสุดนี้เอง

อย่างไรก็ดี ถัดจาก พลโท ขวัญชาติ นายทหารที่มารับตำแหน่งแม่ทัพแทน คือ พลโท องค์กร ทองประสม รองแม่ทัพภาคที่ 4 ขยับขึ้นมาเป็นแม่ทัพ ตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม 2548 ถึง 30 กันยายน 2549

นอกจากนั้นยังมีแม่ทัพภาคที่ 4 ที่อยู่ในตำแหน่งไม่นาน และถูกมองว่าโดนโยกย้ายนอกฤดู ได้แก่

– พลโท สกล ชื่นตระกูล อยู่ในตำแหน่งได้ 1 ปี แต่เป็นการดำรงตำแหน่งช่วงการแต่งตั้งกลางปี ชนถึงกลางปีถัดมา คือ 1 เมษายน 2556 ถึง 31 มีนาคม 2557

– พลโท วลิต โรจนภักดี อยู่ในตำแหน่งได้เพียง 6 เดือน คือ ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2557 ถึง 30 กันยายน 2557 นับเป็นแม่ทัพภาคที่ 4 ที่อยู่ในตำแหน่งในระยะเวลาสั้นที่สุดในยุคหลัง

จากนั้นก็มี พลโท ปราการ ชลยุทธ และ พลโท วิวรรธน์ ปฐมภาคย์ ที่มาเป็นแม่ทัพภาคที่ 4 ตามลำดับคนละ 1 ปี ตั้งแต่ปี 2557-2559

หลังจากนั้นตามลำดับตั้งแต่ พลโท ปิยวัฒน์ นาควานิช, พลโท พรศักดิ์ พูลสวัสดิ์, พลโท เกรียงไกร ศรีรักษ์ และ พลโท ศานติ ศกุนตนาค ทั้งหมดอยู่ในตำแหน่งแม่ทัพภาคที่ 4 คนละ 2 ปีตามนโยบาย

จนมาถึง พลโท ไพศาล หนูสังข์ ได้อยู่ในตำแหน่งแม่ทัพภาคที่ 4 แค่ปีเดียวตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2567 ถึง 30 กันยายน 2568 และมี พลโท นรธิป โพยนอก รองแม่ทัพภาคที่ 2 ข้ามห้วยมารับไม้ต่อในตำแหน่งแม่ทัพภาคที่ 4 กระทั่งถึงปัจจุบัน

(หมายเหตุ : ยศของแม่ทัพทั้งหมด เป็นยศขณะดำรงตำแหน่ง ไม่ใช่ยศสุดท้ายของการรับราชการ)

@@ เปลี่ยนตัวโฆษก กอ.รมน.ภาค 4 สน. ไม่เกี่ยวแม่ทัพปิดไมค์

ส่วนข่าวการเปลี่ยนตัว โฆษก กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า จาก พันเอก ยุทธนาม เพชรม่วง เป็น พลตรี ชาคริต อุจะรัตน รองแม่ทัพภาคที่ 4 จนมี สส.พรรคประชาชนออกมาตั้งข้อสังเกตว่า เป็นการย้ายเพราะสื่อสารล้มเหลว กรณีแม่ทัพภาคที่ 4 แถลงข่าว รวมไปถึงการให้ข่าวในคดียิง สส.กมลศักดิ์ หรือไม่นั้น

“ทีมข่าวอิศรา” ตรวจสอบแล้ว พบว่า การเปลี่ยนตัวโฆษก ไม่เกี่ยวกับเหตุการณ์ยิง สส. หรือ การแถลงข่าวของแม่ทัพ เนื่องจาก พันเอก ยุทธนาม ได้ขยับขึ้นเป็น “พลตรี” ในตำแหน่งเสนาธิการกองทัพภาคที่ 4 ในการโยกย้ายกลางเดือนมีนาคมที่ผ่านมา จึงไปรับตำแหน่งใหม่ และมีคำสั่งเปลี่ยนตัวโฆษก กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า เป็น พลตรี ชาคริต ตั้งแต่ต้นเดือนเมษายน

@@ รู้จัก “รองคิ้ว” รับ 3 ตำแหน่ง – 3 ภารกิจ

สำหรับ พลตรี ชาคริต อุจะรัตน หรือที่รู้จักกันในนาม “รองคิ้ว” ถือเป็นนายทหารที่มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนงานด้านมวลชนและสันติภาพในพื้นที่ โดยปัจจุบัน พลตรี ชาคริต แบกภารกิจสำคัญถึง 3 ตำแหน่งหลัก คือ

– รองแม่ทัพภาคที่ 4 ดูแลงานยุทธศาสตร์ภาพรวม
– ผู้อำนวยการศูนย์สันติวิธี ขับเคลื่อนการพูดคุยและสร้างสภาวะแวดล้อมที่เอื้อต่อสันติสุข
– โฆษก กอ.รมน.ภาค 4 สน. ตำแหน่งล่าสุด ทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงหลักในการแถลงข้อเท็จจริง

คำสั่งแต่งตั้งโฆษกคนใหม่นี้ มีผลตั้งแต่วันที่ 11 เมษายน 2569 ซึ่งถูกมองว่าเป็นความพยายามของกองทัพในการใช้ “นายทหารสายพิราบ” ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการเจรจาและงานสันติวิธี เข้ามาทำหน้าที่ชี้แจงและสร้างความเข้าใจกับภาคประชาสังคมในช่วงที่สถานการณ์ความขัดแย้งในพื้นที่ยังคงมีความละเอียดอ่อนสูง

กรณีนี้จึงไม่ใช่การ “เด้ง” เพราะพิษข่าวคดียิง สส. แต่เป็นการปรับทัพตามกลไกปกติของกองทัพ เพื่อรองรับภารกิจที่เปลี่ยนแปลงไปตามตำแหน่งหน้าที่ใหม่ของนายทหารแต่ละนาย

มาเลเซียขีดเส้นตาย ‘โก-ลก’ สิ้น ตำนานเรือข้ามฟากศตวรรษ 

     โครงการเมกะโปรเจกต์ความมั่นคงรัฐบาลกัวลาลัมเปอร์ ทุ่มงบหมื่นล้านผุดกำแพงยักษ์-คันกั้นน้ำตลอดแนวแม่น้ำโก-ลก ปักป้ายเตือนโทษหนักปรับ 8 หมื่น-คุก 5 ปี สั่งตายท่าเรือธรรมชาติ ขณะที่ฝ่ายความมั่นคงไทยขานรับเชื่อลดเหตุรุนแรง แต่ชาวบ้านโอดสั่นคลอนเส้นเลือดใหญ่เศรษฐกิจรากหญ้า ทางรอดดับไฟใต้ หรือชนวนเหตุความเหลื่อมล้ำใหม่?” 

จาก “เส้นเลือดใหญ่” สู่ “กำแพงคอนกรีต”

     ภาพเรือข้ามฟากลำน้อยที่แล่นว่อนรับส่งผู้คนและสินค้าเกษตรระหว่าง อ.ตากใบ อ.สุไหงโก-ลก และ อ.แว้ง จ.นราธิวาส ซึ่งเคยเป็นสัญลักษณ์ของความผูกพันทางเครือญาติและการค้าชายแดนที่แนบแน่นมานานนับศตวรรษ กำลังกลายเป็นเพียง “ภาพจำในอดีต”

      จากการลงพื้นที่ตรวจสอบ พบความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญบริเวณริมฝั่งแม่น้ำโก-ลก ฝั่งรัฐกลันตัน ประเทศมาเลเซีย ตลอดแนวลำน้ำมีการวางแนวลวดหนามหีบเพลงอย่างแน่นหนา พร้อมติดตั้งเทคโนโลยีรักษาความปลอดภัยระดับสูง ทั้งกล้อง CCTV เซนเซอร์ตรวจจับความเคลื่อนไหว และการบินลาดตระเวนด้วยโดรนที่ถี่ขึ้นอย่างผิดหูผิดตา

    สิ่งที่สร้างความตื่นตระหนกให้กับคนในพื้นที่มากที่สุด คือการปรากฏขึ้นของ “ป้ายเตือนสีแดง” ขนาดใหญ่ 3 ภาษา (มาเลย์-อังกฤษ-ไทย) ที่ระบุบทลงโทษเฉียบขาดตามกฎหมายคนเข้าเมืองของมาเลเซีย โดยระบุว่า

“บุคคลใดก็ตามที่เข้า-ออกผ่านช่องทางที่ไม่ได้รับอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 10,000 ริงกิต (ประมาณ 7-8 หมื่นบาท) หรือทั้งจำทั้งปรับ”

   “ตอนนี้ใครข้ามผ่านช่องทางธรรมชาติถูกจับดำเนินคดีทันที เจ้าหน้าที่เขากำชับมาว่าเอาจริงไม่มีผ่อนปรน” ชาวบ้านรายหนึ่งในพื้นที่    สะท้อนความกังวลกับทีมข่าว

  “บรรยากาศริมน้ำที่เคยคึกคักดูเงียบเหงาลงมาก อนาคตถ้ากำแพงเสร็จ คงทำมาหากินกันไม่ได้เลย”

     เบื้องหลังความเข้มงวดนี้ คือโครงการความมั่นคงระดับเมกะโปรเจกต์ที่รัฐบาลมาเลเซียอนุมัติงบประมาณอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2568 ที่ผ่านมา โดยวางเงินลงทุนสูงถึง 1,500 ล้านริงกิต (ประมาณ 11,700 ล้านบาท) เพื่อสร้างกำแพงความมั่นคงและคันกั้นน้ำ ซึ่งถูกบันทึกว่าเป็นหนึ่งในการลงทุนด้านชายแดนที่สูงที่สุดในประวัติศาสตร์ของมาเลเซีย

   โครงการระยะแรก ระยะทาง 45 กิโลเมตร ตั้งแต่เขตตุมปัต ยาวไปจนถึง “ตันเมาะเราะห์” ขนานไปกับแม่น้ำโก-ลก (ครอบคลุมพื้นที่ตรงข้าม อ.ตากใบ, อ.สุไหงโก-ลก และ อ.แว้ง)

    แผนในอนาคต ขยายโครงการไปยังรัฐปะลิส เกดะห์ และเประ รวมระยะทางกว่า 110 กิโลเมตร

     ปัจจุบันอยู่ระหว่างการประกวดราคาและจัดทำสัญญา คาดว่าจะเริ่ม “ลงเสาเข็ม” ก่อสร้างเต็มรูปแบบภายในปี 2569

      ผลกระทบจากโครงการนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การสัญจร แต่กำลังสั่นคลอนโครงสร้างเศรษฐกิจระดับฐานราก

     นักธุรกิจส่งออกรายย่อยให้ข้อมูลว่า การปิดช่องทางธรรมชาติจะส่งผลกระทบต่อการขนส่งสินค้าเกษตรสำคัญ เช่น ข้าวสาร แพะ วัว และสินค้าอุปโภคบริโภคอื่นๆ หากต้องเปลี่ยนไปใช้ด่านพรมแดนปกติ จะมีภาระค่าขนส่งและระยะทางที่เพิ่มขึ้นมหาศาล

“ทุกบ้านตั้งแต่ตากใบถึงแว้งทำธุรกิจส่งของเข้าออกหมด ทุกคนอยู่ได้รุ่นต่อรุ่นเพราะอาชีพนี้ แต่วันนี้เมื่อมาเลเซียเลือกปิดตายทางน้ำ มองไม่ออกเลยว่าคนในพื้นที่ที่ผูกพันกันมาจะไปต่อกันอย่างไร” แหล่งข่าวในพื้นที่ระบุ

    ในมุมของหน่วยงานความมั่นคงไทยอย่าง กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า (กอ.รมน. ภาค 4 สน.) กลับมองว่าโครงการนี้จะเป็นผลดีในระยะยาว โดยเฉพาะการลดภาระในการเฝ้าระวังกลุ่มผู้ก่อเหตุรุนแรงที่มักใช้แม่น้ำโก-ลกเป็นเส้นทางหลบหนีและกบดาน รวมถึงการสกัดกั้นการลักลอบขนสิ่งของผิดกฎหมายข้ามแดน

    นายทหารระดับสูงจาก กอ.รมน. ภาค 4 สน. เปิดเผยกับทีมข่าวว่า “ในส่วนของฝั่งไทย เราเคยเสนอโครงการสร้างรั้วความมั่นคงไปแล้ว แต่ที่ผ่านมาถูกคณะกรรมาธิการในสภาฯ โดยเฉพาะ ส.ส. ในพื้นที่คัดค้าน เพราะเกรงว่าจะกระทบวิถีชีวิตและสายสัมพันธ์เครือญาติ ทำให้งบประมาณส่วนนั้นถูกตัดไป”

      อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวระบุเพิ่มเติมว่า ขณะนี้อยู่ระหว่างการนำเสนอโครงการในรอบใหม่เพื่อให้สอดรับกับมาตรการเข้มงวดของมาเลเซีย โดยต้องรอความชัดเจนเชิงนโยบายจากรัฐบาลอีกครั้ง

     เมื่อกำแพงคอนกรีตยักษ์สร้างเสร็จสมบูรณ์ คำถามสำคัญที่ทอดไมล์ไปตามลำน้ำโก-ลก คือ “กำแพง” นี้จะทำหน้าที่เพียงกั้นสิ่งผิดกฎหมายตามที่รัฐวาดหวัง หรือจะกลายเป็น “สิ่งแปลกปลอม” ที่เข้ามาตัดขาดสายสัมพันธ์และลมหายใจทางเศรษฐกิจของคนสองฝั่งน้ำที่ผูกพันกันมานับร้อยปีให้สิ้นสลายลงไปพร้อมกับอิฐก้อนแรกที่วางลง

  คำถามที่ฝ่ายนโยบายของไทยต้องเร่งหาคำตอบไม่ใช่แค่ “จะสร้างรั้วตามเขาไหม?”

   แต่คือ “จะเยียวยาเส้นเลือดใหญ่เศรษฐกิจชายแดนที่กำลังจะตีบตันนี้อย่างไร?”

    เพราะหากกำแพงคอนกรีตสร้างเสร็จ แต่ “ความยากจน” และ “ความเหลื่อมล้ำ” ยังถูกกักขังอยู่ภายใน… กำแพง ที่ว่าแข็งแกร่งที่สุดในประวัติศาสตร์ ก็อาจไม่อาจกั้นขวางปัญหาความไม่สงบในพื้นที่ปลายด้ามขวานได้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดอย่างที่ตั้งเป้าไว้ 

    วอนรัฐเลิกแช่แข็งคุณภาพชีวิตผู้ป่วยติดเตียง

     ท่ามกลางสถานการณ์ความไม่สงบที่ยืดเยื้อมานานกว่าสองทศวรรษ อีกหนึ่งสงครามที่เงียบเชียบแต่กัดกินชีวิตคนในพื้นที่อย่างรุนแรงคือ “สงครามความยากจนและสวัสดิการที่เอื้อไม่ถึง” ล่าสุด สมาคมสื่อมวลชนเพื่อพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้เปิดเผยรายงานสรุปผลการลงพื้นที่ต่อเนื่อง 4 เดือน ตุลาคม 2568 – กุมภาพันธ์ 2569 พบช่องว่างขนาดใหญ่ของรัฐที่ทอดทิ้งกลุ่มเปราะบางไว้เบื้องหลังระเบียบปฏิบัติที่ตึงตัว

     โครงการ “ทำดี 100 วัน เพื่อแม่หลวง” (26 ต.ค. 68 – 2 ก.พ. 69) และกิจกรรม “วันเด็กแห่งชาติ” 10 -31 มกราคม 2569 ไม่ได้เป็นเพียงงานรื่นเริงหรือการแจกของตามวงรอบ แต่นี่คือ “งานวิจัยเชิงปฏิบัติการ” ที่สมาคมสื่อฯ ใช้เป็นเครื่องมือในการเข้าถึงครัวเรือนในพื้นที่ห่างไกล ตั้งแต่ปัตตานี ยะลา นราธิวาส ไปจนถึง 4 อำเภอของจังหวัดสงขลา

       ภายใต้การสนับสนุนจาก นายปิยะศิริ วัฒนวรางกูร เลขาธิการ ศอ.บต., นางพาตีเมาะ สะดียามู ผวจ.ปัตตานี นายรอมฎอน หะยีอาแว รองผวจ.สงขลา พล.อ.พิเชษฐ์ วิสัยจร อดีต ผช.ผบ.ทบ. และ พ.อ.เอกวริทธิ์ ชอบชูผล โฆษก กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า คณะอาจารย์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สถานทูตสหรัฐอเมริกา น.ส.บุษบงลาวัณย์ พัฒโร, น.ส.ไลลา บุนนาค บริษัท วิริยะประกันภัย เนชั่นทีวี, และผู้ใหญ่ใจดีอย่าง นายศรัณย์วุฒิ ศรัณย์เกตุรวมถึง และ น้ำใจจากประชาชนชาวไทย ร่วมสนับสนุน

      จากการสำรวจพบว่า ภาครัฐยังคงติดอยู่ในกับดักของ “ตัวเลขค่าเฉลี่ย” จนละเลยความจำเป็นรายบุคคล ข้อมูลที่สมาคมฯ รวบรวมได้ประกอบด้วย 109 ข้อเรียกร้อง ใน 8 ประเด็นหลัก ซึ่งสะท้อนชัดว่า “ความเปราะบางเชิงโครงสร้าง” กำลังถึงจุดวิกฤต

       หนึ่งในประเด็นที่แหลมคมที่สุดคือ “วิกฤตวัสดุสิ้นเปลือง” โดยเฉพาะผ้าอ้อมผู้ใหญ่ (แพมเพิส) และแผ่นรองคลาน ข้อมูลจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) หลายแห่งระบุว่า งบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น (สปสช.) กำหนดเพดานไว้ที่ 3 ชิ้นต่อวัน ในราคาชิ้นละไม่เกิน 9.50 บาท

      จากการลงพื้นที่จริง พบว่าตัวเลขนี้คือ “นิยามความช่วยเหลือที่คับแคบ” เพราะผู้ป่วยติดเตียงที่มีอาการหนัก มีปัญหาเรื่องระบบขับถ่าย หรือผู้สูงอายุที่มีภาวะแทรกซ้อน จำเป็นต้องใช้ผ้าอ้อมมากกว่า 5-8 ชิ้นต่อวัน เพื่อป้องกันการติดเชื้อและแผลกดทับ

“การที่รัฐบอกว่าให้ 3 ชิ้นต่อวัน คือการคำนวณบนโต๊ะทำงาน แต่ในมุ้งผู้ป่วยจริง 3 ชิ้นนั้นหมดไปตั้งแต่ครึ่งวันแรก ส่วนต่างที่เหลือคือภาระที่ชาวบ้านต้องแบกรับ ในพื้นที่ที่รายได้ต่อหัวต่ำที่สุดในประเทศ เงินเพียงไม่กี่ร้อยบาทต่อสัปดาห์คือค่าอาหารของทั้งครอบครัว” ตัวแทนสมาคมสื่อฯ ระบุ

       สิ่งที่น่ากังขามากกว่านั้นคือ เมื่อสมาคมฯ หรือภาคเอกชนพยายามเข้าไปเติมเต็มส่วนขาด หน่วยงานรัฐมักปฏิเสธการร่วมมือโดยอ้างเหตุผลเรื่อง “งบประมาณซ้ำซ้อน” กลายเป็นกำแพงระเบียบที่กั้นขวางลมหายใจของประชาชน

    มิติที่รัฐมักมองข้ามคือ “ค่าเสียโอกาสของผู้ดูแล” สมาคมฯ พบว่าในครอบครัวที่มีผู้ป่วยติดเตียง สมาชิกอย่างน้อย 1 คน (มักเป็นวัยแรงงาน) ต้องลาออกจากงานเพื่อมาดูแลผู้ป่วยตลอด 24 ชั่วโมง ส่งผลให้รายได้หลักของครอบครัวหายไปทันที ในขณะที่รายจ่ายด้านสุขภาพพุ่งสูงขึ้น

    เบี้ยคนพิการ 800-1,000 บาท ในปี 2569 ถูกวิจารณ์อย่างหนักว่าไม่สอดคล้องกับค่าครองชีพ เงินจำนวนนี้แทบไม่พอซื้ออาหารเสริมโภชนาการสำหรับผู้ป่วย อย่าว่าแต่จะนำไปซื้ออุปกรณ์การแพทย์ราคาสูง สิ่งนี้ตอกย้ำว่าสวัสดิการรัฐเป็นเพียง “เงินสงเคราะห์” ที่มีไว้พอให้ ไม่ตาย แต่ไม่ใช่ “หลักประกันคุณภาพชีวิต”

      จากการประมวลผล 109 ข้อเรียกร้อง สมาคมสื่อฯ ได้สรุปเป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย 5 ประการที่รัฐต้องเร่งขยับ

1. เลิกการจำกัดจำนวนชิ้นผ้าอ้อมแบบเหมาโหล แต่ให้ยึดตามคำวินิจฉัยของอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) หรือ รพ.สต. ตามสภาพจริงของผู้ป่วย และขอให้ สปสช. ปลดล็อกนิยามความซ้ำซ้อนเพื่อให้ภาคประชาสังคมหนุนเสริมได้

2. ต้องมีการปรับฐานเบี้ยความพิการและเบี้ยยังชีพ โดยพิจารณาพื้นที่พิเศษที่มีค่าขนส่งและค่าครองชีพสูงอย่างชายแดนใต้เป็นกรณีนำร่อง

3. รัฐต้องจัดตั้งหรือขยายผลระบบยืม-คืน เครื่องผลิตออกซิเจน เครื่องดูดเสมหะ และเตียงปรับระดับ แทนการปล่อยให้ชาวบ้านต้องกู้หนี้ยืมสินมาซื้อขาดอุปกรณ์ที่จำเป็นต่อชีวิต หรือ เพิ่มโอกาสให้เข้าถึงให้มากขึ้น

4. ข้อเสนอให้มีค่าตอบแทนพื้นฐานสำหรับญาติที่ดูแลผู้ป่วยติดเตียง พร้อมหลักสูตรอบรมทักษะการพยาบาลเบื้องต้น เพื่อลดการเกิดโรคแทรกซ้อน ซึ่งจะช่วยลดงบประมาณการรักษาในโรงพยาบาลใหญ่ของรัฐได้ในระยะยาว

5. ทุนการศึกษาบุตรหลานในครอบครัวกลุ่มเปราะบางที่ ยั้งยืนและมั่นคง

       สมาคมสื่อมวลชนเพื่อพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ทิ้งท้ายในรายงานว่า ข้อมูลเหล่านี้คือเสียงตะโกนจากความเงียบ หากรัฐยังคงทำงานแบบ “แยกส่วน” และยึดระเบียบปฏิบัติเป็นตัวตั้งมากกว่าความทุกข์ร้อนของประชาชน ช่องว่างแห่งความเหลื่อมล้ำนี้จะกลายเป็นเงื่อนไขใหม่ที่เติมเชื้อไฟให้กับความไม่มั่นใจในอำนาจรัฐ

    “เราไม่ได้ทำหน้าที่แค่รายงานข่าว แต่เรากำลังทำหน้าที่เป็นจุดเชื่อมต่อในที่ ที่นิ้วของรัฐเอื้อมไปไม่ถึง ข้อมูลตลอด 4 เดือนนี้คือหลักฐานเชิงประจักษ์ว่า ระบบคัดกรองของรัฐกำลังล้มเหลวในการเข้าถึงกลุ่มเปราะบางตัวจริง”

     ถึงเวลาที่ภาครัฐต้องเลิกอ้างเรื่อง ‘งบซ้ำซ้อน’ แล้วเปลี่ยนมาเป็นการ ‘ผนึกกำลัง’ เพื่อให้สวัสดิการพื้นฐานไหลไปถึงมือประชาชนอย่างมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างแท้จริง

  เมื่อ “อาจารย์บับลี” ปลุกพลังศรัทธาสายร็อก ดัดหลังสถิติกระทำผิดซ้ำ—เปลี่ยนภาระให้เป็นโอกาส!

    ในดินแดนที่ความเปราะบางทางความมั่นคงมักถูกขีดเส้นทับด้วยความเชื่อทางศาสนา “เรือนจำกลางปัตตานี” กำลังกลายเป็นห้องทดลองทางสังคมครั้งสำคัญ ผ่านโครงการ “ฟุรเศาะฮ์ รอมฎอน” (โอกาสแห่งการกลับใจ) ซึ่งถูกตั้งคำถามจากหลายฝ่ายว่า นี่คือเพียงกิจกรรมตามประเพณี หรือคือ “ยุทธศาสตร์ถอดสลัก” ความรุนแรงที่ซ่อนอยู่หลังกำแพงสูง?

       โครงการนี้ไม่ใช่เพียงการจัดศาสนกิจทั่วไป แต่มีการวางโครงสร้างแบบ “Soft Power ทางจิตวิญญาณ” เพื่อแก้โจทย์ใหญ่ของกรมราชทัณฑ์นั่นคือ “การกระทำผิดซ้ำ” ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้

     เอกสารโครงการระบุชัดถึงการวางหมากเพื่อกะเทาะเปลือกทางความคิดของผู้ต้องขัง โดยแบ่งออกเป็น 3 แกนหลักที่น่าสนใจ กระบวนการ ‘เตาบัต’ ไม่ใช่แค่การยอมรับผิดตามกฎหมาย แต่คือการสร้างจิตสำนึกรับผิดชอบต่อ “พระผู้เป็นเจ้า” ซึ่งในทางจิตวิทยาศาสนา ถือเป็นพันธนาการทางจริยธรรมที่เหนียวแน่นกว่ากรงขังเหล็ก

       วินัยสะกดกลั้น 30 วัน ใช้กลไกการถือศีลอดเป็น “เครื่องมือฝึกสติ” ในสภาวะกดดันสูง เพื่อทดสอบทักษะการควบคุมอารมณ์ ก่อนกลับคืนสู่สังคมที่มีความซับซ้อน และ การสร้างเข็มทิศ การปรับจูนทัศนคติจาก “ผู้เป็นภาระ” ให้กลายเป็น “ทรัพยากร” ของชุมชน

       จุดที่น่าจับตาที่สุดคือการดึงตัว “อาจารย์บับลี อับดุรเราะห์มาน” นักวิชาการศาสนาผู้มีสไตล์การสอนที่เข้าถึงใจคนรุ่นใหม่และกลุ่มคน “Hardcore” มาเป็นวิทยากรหลัก

       แหล่งข่าวระดับสูงในเรือนจำระบุว่า การเลือกอาจารย์บับลีเป็นการเลือกเชิง “ยุทธวิธี” เนื่องจากบุคลิกที่สื่อสารอย่างตรงไปตรงมา เข้าใจรากเหง้าปัญหาของคนในพื้นที่ ทำให้กระบวนการบรรยายธรรมวันละ 3 ชั่วโมงตลอดทั้งเดือน ไม่ใช่เรื่องน่าเบื่อ แต่กลายเป็นการ “เขย่าความคิด” ครั้งใหญ่ของผู้ต้องขัง

         “เราไม่ได้ต้องการแค่ให้เขาละหมาดเป็น แต่เราต้องการให้เขาเข้าใจว่า ชีวิตที่เหลืออยู่มีค่ามากกว่าการกลับมาติดคุกรอบที่สอง” แหล่งข่าวจากส่วนควบคุมผู้ต้องขัง ระบุ

        เบื้องหลังการผลักดันโครงการนี้ ปรากฏชื่อของ นายศรชัย ตลาสุข ผูัญชาการเรือนจำกลางยะลา รักษาการแทนผู้บัญชาการเรือนจำกลางปัตตานี ในฐานะผู้อนุมัติ “เดิมพัน” ครั้งนี้ โดยมีทีมงานระดับปฏิบัติการอย่าง นายเชษฐ หลงจิ ผู้อำนวยการส่วนควบคุมผู้ต้องขัง เป็นผู้กุมบังเหียนในการจัดสมดุลระหว่าง “ความมั่นคง” และ “มนุษยธรรม”

       โครงการนี้ยังถูกมองว่า สอดรับกับนโยบาย “เปลี่ยนภาระให้เป็นโอกาส” ของอธิบดีกรมราชทัณฑ์ และที่สำคัญที่สุดคือการตอบโจทย์ “นโยบายการสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม” ในพื้นที่ดับไฟใต้ ซึ่งมักจะถูกโจมตีเรื่องการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังมุสลิม

      คำถามที่ยังคงค้างคาใจสังคมคือ เมื่อเสียงอาซานวันสุดท้ายของเดือนรอมฎอนสิ้นสุดลง และประตูเรือนจำเปิดออก “คนหลังกำแพง” เหล่านี้จะก้าวสู่สังคมในฐานะอะไร?

     หากพิจารณาตามยุทธศาสตร์ “ฟุรเศาะฮ์ รอมฎอน” คือความพยายามของภาครัฐที่จะใช้ “วัฒนธรรมนำการจองจำ” เพื่อพิสูจน์ว่า ศาสนาคือวัคซีนที่ดีที่สุดในการป้องกันอาชญากรรม

      แต่บทพิสูจน์ที่แท้จริง ไม่ได้วัดกันที่จำนวนผู้เข้าร่วมโครงการในวันนี้ แต่วัดกันที่สถิติการ “กลับเข้าคุก” ในอีก 1-3 ปีข้างหน้า ว่าศรัทธาที่อาจารย์บับลีปลุกปั้นขึ้นมานั้น จะแข็งแรงพอที่จะสู้กับ “แรงเสียดทาน” ของสังคมภายนอกได้จริงหรือไม่!

        ท่ามกลางความซับซ้อนของปัญหาชายแดนใต้ที่ยืดเยื้อมานานนับทศวรรษ “ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้” หรือ ศอ.บต. มักถูกมองว่าเป็นองค์กรความมั่นคงสายพลเรือนที่เต็มไปด้วยระเบียบพิธีการและการรักษาความปลอดภัยที่เข้มงวด แต่ภาพจำเหล่านั้นกำลังถูกท้าทายด้วยแนวคิด “ประตูที่เปิดตลอดเวลา” ของชายผู้กุมบังเหียนสูงสุดในตำแหน่ง ‘ซี 11’ เพียงหนึ่งเดียวของพื้นที่นี้

   “ประตูที่ไม่เคยมีกลอน” สำหรับประชาชน

        “ประตูบ้านผมเปิดตลอด ประตูห้องทำงานก็เปิดตลอด… ประชาชนมาคนเดียวผมก็รับ เพราะมันเป็นหน้าที่ของเรา”

       นี่คือคำประกาศเจตนารมณ์ที่สะท้อนถึงการลดช่องว่างระหว่าง “ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่” กับ “ชาวบ้าน” ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ สำหรับเลขาธิการ ศอ.บต. คนนี้ ภารกิจเริ่มต้นตั้งแต่เข็มนาฬิกาชี้เลข 7 ในตอนเช้า และยาวนานไปจนถึงตีหนึ่งของวันใหม่ หากยังมีคนเดือดร้อนรอพบ

       ตารางชีวิตของเขาถูกห้อมล้อมด้วย “วงประชุม” ที่หลากหลาย ทั้งวงทางการ วงสื่อมวลชน และวงชาวบ้าน โดยเขานิยามตัวเองว่าเป็นคน “ไม่มีอะไร มีแต่พวก” ซึ่ง “พวก” ในที่นี้หมายถึงคนทุกหมู่เหล่าที่เข้าถึงตัวเขาได้โดยไม่ต้องผ่านพิธีรีตองให้มากความ

   “ความสุขของคนโรคจิต” เมื่อปัญหาคือพลัง

        ในขณะที่หลายคนอยากตื่นมาพบกับความราบรื่น แต่เลขาฯ ศอ.บต. ผู้นี้กลับสารภาพด้วยอารมณ์ขันที่เจือความจริงจังว่า “ผมเป็นคนโรคจิตนะ ผมอยากให้แต่ละวันตื่นมาแล้วมีปัญหาในพื้นที่”

         เหตุผลเบื้องหลังความนึกคิดนี้ไม่ใช่การแช่งด่าบ้านเมือง แต่คือความเชื่อมั่นใน “ศักยภาพของการแก้ไข”  “ถ้ามันมีความสุขอยู่แล้ว เขาคงไม่ส่งเรามาทำ ส่งใครมาก็ได้ แต่เราต้องเชื่อมั่นว่าเรามีศักยภาพที่จะเข้ามาเปลี่ยนแปลงแก้ไข ถ้าเราแก้ได้ เราจะมีความสุข”

        การดำรงตำแหน่งเลขานุการระดับ 11 ในพื้นที่เปราะบางเช่นนี้ เขาตระหนักดีว่า “ความสะอาด” และ “แบบอย่าง” คือเกราะคุ้มกันที่ดีที่สุด “ผมจะระวังตัวมาก จะไม่มีชื่อเสียงเสียหาย ผมจะมือสะอาดมาก เพื่อให้ข้าราชการเขามั่นใจ” เขาเน้นย้ำถึงจริยธรรมที่ต้องมาพร้อมกับอำนาจหน้าที่

    “คุณพ่อไปช่วยคนอีกแล้วเหรอ” กำลังใจจากหลังบ้าน

      แม้ภาระงานจะหนักหนาจนแทบไม่มีเวลาออกกำลังกาย ต้องอาศัยการเดินผ่อนคลายเพียงวันละชั่วโมงก่อนจะกลับเข้าสู่โหมดการทำงานในช่วงดึก แต่เทคโนโลยี Video Call คือสายใยที่เชื่อมเขาไว้กับครอบครัว

      เสียงของลูกคนเล็กวัย 5 ขวบ ที่เปลี่ยนจากคำถามว่า “เมื่อไหร่คุณพ่อจะกลับ” มาเป็น “คุณพ่อไปช่วยคนอีกแล้วเหรอ” กลายเป็นน้ำหล่อเลี้ยงหัวใจที่พิสูจน์ว่า แม้แต่เด็กตัวเล็กๆ ก็รับรู้ได้ถึงคุณค่าของงานที่พ่อทำ ความเข้าใจจากภรรยาและลูกๆ จึงเป็นพลังงานขับเคลื่อนสำคัญที่ทำให้เขายังคงยืนหยัดอยู่ในพื้นที่ได้

  จาก ‘บ้านเลขาฯ’ สู่ ‘บ้านของทุกคน’  ปรัชญาพอเพียงที่กินได้จริง

     ภาพที่หาดูได้ยากในจวนผู้บริหารระดับสูง คือการเห็นพื้นที่ว่างเปล่าถูกเปลี่ยนเป็น “แปลงผักยกแคร่”

      เขาไม่ได้เพียงแค่สั่งให้ชาวบ้านทำ แต่เขาเริ่มทำด้วยตัวเองภายในพื้นที่ของ ศอ.บต. โดยเปิดให้วิสาหกิจชุมชนเข้ามาใช้พื้นที่ฟรี ปลูกแตงโมขายหน้าสำนักงาน รายได้ทั้งหมดให้ชาวบ้านเป็นคนเก็บ

      “เราควรจะทำตัวเป็นตัวอย่างด้วย ไม่ใช่บอกให้เขาพอเพียง ไม่ใช่ไปบอกเขาว่าทำการเกษตรสิ แต่ตัวเราเองไม่ทำ”

     โครงการที่ทำร่วมกับ ตชด. และแนวทาง “โรงเรียนสู่ครัวเรือน” ของกรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ถูกนำมาประยุกต์ใช้เพื่อเปลี่ยนพื้นที่รกร้างให้กลายเป็นห้องเรียนมีชีวิต โดยมีเป้าหมายสูงสุด เพื่อสร้างรอยยิ้ม ให้กับผู้มาเยือน ลดความทุกข์ ของคนในพื้นที่ และ เป็นผู้ให้ โดยไม่หวังสิ่งตอบแทน

      “บ้านเลขาฯ” ในวันนี้ จึงไม่ใช่แค่สถานที่ทำงานของข้าราชการระดับสูง แต่มันคือสัญลักษณ์ของความผูกพันระหว่างรัฐกับชุมชน เป็นโมเดลที่พิสูจน์ว่า การสร้างสันติสุขในชายแดนใต้อาจไม่ได้เริ่มจากนโยบายที่หรูหราบนหอคอยงาช้าง แต่เริ่มจากการ “เปิดประตู” และ “ลงมือทำ” ให้เห็นเป็นแบบอย่าง เพื่อให้คำว่า “ศอ.บต. เกิดมาเพื่อช่วยคน” เป็นจริงขึ้นมาในทุกตารางนิ้วของพื้นที่

       เมื่อวันศุกร์ที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 (ตรงกับวันที่ 25 ชะอฺบาน ฮ.ศ. 1447) บรรยากาศ ณ มัสญิดอัลฮะรอม คลาคล่ำไปด้วยศรัทธาชนจากทั่วทุกมุมโลกที่มาร่วมรับฟังคุตบะฮ์วันศุกร์ ท่ามกลางการเตรียมตัวเข้าสู่เดือนรอมฎอนอันประเสริฐที่กำลังจะมาถึงในอีกไม่กี่วันข้างหน้า

       ดร.มาฮิร บิน ฮัมด์ อัลมุอัยกิลีย์ อิหม่ามและผู้ประกาศธรรมประจำมัสญิดอัลฮะรอม ได้ขึ้นคุตบะฮ์เน้นย้ำถึง “ฮิกมะฮ์” หรือวิทยปัญญาอันลึกซึ้งของพระผู้เป็นเจ้า ในการกำหนดความแตกต่างของสรรพสิ่ง รวมถึงการเลือกเฟื้อช่วงเวลาบางช่วงให้มีความประเสริฐเหนือเวลาอื่น เพื่อเป็นโอกาสทองในการตักตวงผลบุญ

“ตักวา”  เป้าหมายสูงสุดมากกว่าการหิวโหย

       ในการสรุปสาระสำคัญโดย อ.อานัส สิงห์ฆาฬะ นักวิชาการจาก Insights Saudi Arabia ระบุว่า หัวใจหลักของคุตบะฮ์ในครั้งนี้คือการชี้ให้เห็นว่า “การถือศีลอด” ไม่ใช่เพียงการระงับความหิว แต่คือเครื่องมือไปสู่ “ความยำเกรง (ตักวา)” ดร.มาฮิร ระบุว่าความยำเกรงต้องปรากฏชัดในทุกมิติ ทั้งในการทำอิบาดะฮ์ การปฏิบัติต่อผู้อื่น จริยธรรมส่วนบุคคล และการดูแลครอบครัว โดยนิยามของตักวาที่แยบคายคือ

“การปฏิบัติตามคำสั่งของอัลลอฮ์บนแสงสว่างจากพระองค์ ด้วยความหวังในความเมตตา และการละเว้นความผิดบนแสงสว่างจากพระองค์ ด้วยความเกรงกลัวต่อการลงโทษ”

รอมฎอน  สนามแข่งขันที่ความเท่าเทียมปรากฏ

      อิหม่ามมัสญิดอัลฮะรอมยังได้ชี้ให้เห็นถึงมิติทางสังคมของการถือศีลอด โดยระบุว่าเดือนรอมฎอน คือ “สนามแห่งการแข่งขันทำความดี” ที่แสดงให้เห็นถึงความเท่าเทียมอย่างแท้จริง มุสลิมทุกคนไม่ว่าฐานะใด ต่างงดเว้นและละศีลอดในเวลาเดียวกัน สะท้อนภาพประชาชาติหนึ่งเดียว (Ummah Wahidah) ตามนัยยะของพระมหาคัมภีร์อัลกุรอาน

ข้อแนะนำสำหรับมุสลิมก่อนเข้าสู่เดือนอันจำเริญ

       เพื่อให้รอมฎอนปีนี้เป็นปีแห่งการเปลี่ยนแปลงอย่างแท้จริง คุตบะฮ์ได้ให้แนวทางปฏิบัติไว้

1. การตรวจสอบตนเอง (Self-Auditing) ใช้เวลาในเดือนนี้พิจารณาข้อบกพร่องและแก้ไขตนเอง

2. ความบริสุทธิ์ใจ (Ikhlas) รักษาความเจตนาให้แน่วแน่เพื่อพระผู้เป็นเจ้าเพียงผู้เดียว เพื่อรับรางวัลที่ “เกินกว่าการคำนวณ”

3. ผูกพันกับอัลกุรอาน เนื่องจากเป็นเดือนที่คัมภีร์ถูกประทานลงมา จึงควรเพิ่มพูนการอ่านและ “ใคร่ครวญ” ความหมายมากกว่าเพียงการอ่านผ่านไป

4. ความเอื้อเฟื้อ รอมฎอนคือเดือนแห่งการให้และการดูแลผู้ยากไร้ เป็นการยกระดับจิตใจจากความเห็นแก่ตัวสู่การเห็นอกเห็นใจเพื่อนมนุษย์

     ในช่วงท้าย ดร.มาฮิร ได้หยิบยกหะดีษอันทรงพลังมาเตือนสติศรัทธาชนว่า ในเดือนนี้จะมีเสียงเรียกร้องจากป่าวประกาศของพระองค์เสมอว่า: “โอ้ผู้แสวงหาความดี จงรีบเร่ง และโอ้ผู้แสวงหาความชั่ว จงยับยั้งตนเองเถิด”