มาเลเซียขีดเส้นตาย ‘โก-ลก’ สิ้น ตำนานเรือข้ามฟากศตวรรษ 

     โครงการเมกะโปรเจกต์ความมั่นคงรัฐบาลกัวลาลัมเปอร์ ทุ่มงบหมื่นล้านผุดกำแพงยักษ์-คันกั้นน้ำตลอดแนวแม่น้ำโก-ลก ปักป้ายเตือนโทษหนักปรับ 8 หมื่น-คุก 5 ปี สั่งตายท่าเรือธรรมชาติ ขณะที่ฝ่ายความมั่นคงไทยขานรับเชื่อลดเหตุรุนแรง แต่ชาวบ้านโอดสั่นคลอนเส้นเลือดใหญ่เศรษฐกิจรากหญ้า ทางรอดดับไฟใต้ หรือชนวนเหตุความเหลื่อมล้ำใหม่?” 

จาก “เส้นเลือดใหญ่” สู่ “กำแพงคอนกรีต”

     ภาพเรือข้ามฟากลำน้อยที่แล่นว่อนรับส่งผู้คนและสินค้าเกษตรระหว่าง อ.ตากใบ อ.สุไหงโก-ลก และ อ.แว้ง จ.นราธิวาส ซึ่งเคยเป็นสัญลักษณ์ของความผูกพันทางเครือญาติและการค้าชายแดนที่แนบแน่นมานานนับศตวรรษ กำลังกลายเป็นเพียง “ภาพจำในอดีต”

      จากการลงพื้นที่ตรวจสอบ พบความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญบริเวณริมฝั่งแม่น้ำโก-ลก ฝั่งรัฐกลันตัน ประเทศมาเลเซีย ตลอดแนวลำน้ำมีการวางแนวลวดหนามหีบเพลงอย่างแน่นหนา พร้อมติดตั้งเทคโนโลยีรักษาความปลอดภัยระดับสูง ทั้งกล้อง CCTV เซนเซอร์ตรวจจับความเคลื่อนไหว และการบินลาดตระเวนด้วยโดรนที่ถี่ขึ้นอย่างผิดหูผิดตา

    สิ่งที่สร้างความตื่นตระหนกให้กับคนในพื้นที่มากที่สุด คือการปรากฏขึ้นของ “ป้ายเตือนสีแดง” ขนาดใหญ่ 3 ภาษา (มาเลย์-อังกฤษ-ไทย) ที่ระบุบทลงโทษเฉียบขาดตามกฎหมายคนเข้าเมืองของมาเลเซีย โดยระบุว่า

“บุคคลใดก็ตามที่เข้า-ออกผ่านช่องทางที่ไม่ได้รับอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 10,000 ริงกิต (ประมาณ 7-8 หมื่นบาท) หรือทั้งจำทั้งปรับ”

   “ตอนนี้ใครข้ามผ่านช่องทางธรรมชาติถูกจับดำเนินคดีทันที เจ้าหน้าที่เขากำชับมาว่าเอาจริงไม่มีผ่อนปรน” ชาวบ้านรายหนึ่งในพื้นที่    สะท้อนความกังวลกับทีมข่าว

  “บรรยากาศริมน้ำที่เคยคึกคักดูเงียบเหงาลงมาก อนาคตถ้ากำแพงเสร็จ คงทำมาหากินกันไม่ได้เลย”

     เบื้องหลังความเข้มงวดนี้ คือโครงการความมั่นคงระดับเมกะโปรเจกต์ที่รัฐบาลมาเลเซียอนุมัติงบประมาณอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2568 ที่ผ่านมา โดยวางเงินลงทุนสูงถึง 1,500 ล้านริงกิต (ประมาณ 11,700 ล้านบาท) เพื่อสร้างกำแพงความมั่นคงและคันกั้นน้ำ ซึ่งถูกบันทึกว่าเป็นหนึ่งในการลงทุนด้านชายแดนที่สูงที่สุดในประวัติศาสตร์ของมาเลเซีย

   โครงการระยะแรก ระยะทาง 45 กิโลเมตร ตั้งแต่เขตตุมปัต ยาวไปจนถึง “ตันเมาะเราะห์” ขนานไปกับแม่น้ำโก-ลก (ครอบคลุมพื้นที่ตรงข้าม อ.ตากใบ, อ.สุไหงโก-ลก และ อ.แว้ง)

    แผนในอนาคต ขยายโครงการไปยังรัฐปะลิส เกดะห์ และเประ รวมระยะทางกว่า 110 กิโลเมตร

     ปัจจุบันอยู่ระหว่างการประกวดราคาและจัดทำสัญญา คาดว่าจะเริ่ม “ลงเสาเข็ม” ก่อสร้างเต็มรูปแบบภายในปี 2569

      ผลกระทบจากโครงการนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การสัญจร แต่กำลังสั่นคลอนโครงสร้างเศรษฐกิจระดับฐานราก

     นักธุรกิจส่งออกรายย่อยให้ข้อมูลว่า การปิดช่องทางธรรมชาติจะส่งผลกระทบต่อการขนส่งสินค้าเกษตรสำคัญ เช่น ข้าวสาร แพะ วัว และสินค้าอุปโภคบริโภคอื่นๆ หากต้องเปลี่ยนไปใช้ด่านพรมแดนปกติ จะมีภาระค่าขนส่งและระยะทางที่เพิ่มขึ้นมหาศาล

“ทุกบ้านตั้งแต่ตากใบถึงแว้งทำธุรกิจส่งของเข้าออกหมด ทุกคนอยู่ได้รุ่นต่อรุ่นเพราะอาชีพนี้ แต่วันนี้เมื่อมาเลเซียเลือกปิดตายทางน้ำ มองไม่ออกเลยว่าคนในพื้นที่ที่ผูกพันกันมาจะไปต่อกันอย่างไร” แหล่งข่าวในพื้นที่ระบุ

    ในมุมของหน่วยงานความมั่นคงไทยอย่าง กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า (กอ.รมน. ภาค 4 สน.) กลับมองว่าโครงการนี้จะเป็นผลดีในระยะยาว โดยเฉพาะการลดภาระในการเฝ้าระวังกลุ่มผู้ก่อเหตุรุนแรงที่มักใช้แม่น้ำโก-ลกเป็นเส้นทางหลบหนีและกบดาน รวมถึงการสกัดกั้นการลักลอบขนสิ่งของผิดกฎหมายข้ามแดน

    นายทหารระดับสูงจาก กอ.รมน. ภาค 4 สน. เปิดเผยกับทีมข่าวว่า “ในส่วนของฝั่งไทย เราเคยเสนอโครงการสร้างรั้วความมั่นคงไปแล้ว แต่ที่ผ่านมาถูกคณะกรรมาธิการในสภาฯ โดยเฉพาะ ส.ส. ในพื้นที่คัดค้าน เพราะเกรงว่าจะกระทบวิถีชีวิตและสายสัมพันธ์เครือญาติ ทำให้งบประมาณส่วนนั้นถูกตัดไป”

      อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวระบุเพิ่มเติมว่า ขณะนี้อยู่ระหว่างการนำเสนอโครงการในรอบใหม่เพื่อให้สอดรับกับมาตรการเข้มงวดของมาเลเซีย โดยต้องรอความชัดเจนเชิงนโยบายจากรัฐบาลอีกครั้ง

     เมื่อกำแพงคอนกรีตยักษ์สร้างเสร็จสมบูรณ์ คำถามสำคัญที่ทอดไมล์ไปตามลำน้ำโก-ลก คือ “กำแพง” นี้จะทำหน้าที่เพียงกั้นสิ่งผิดกฎหมายตามที่รัฐวาดหวัง หรือจะกลายเป็น “สิ่งแปลกปลอม” ที่เข้ามาตัดขาดสายสัมพันธ์และลมหายใจทางเศรษฐกิจของคนสองฝั่งน้ำที่ผูกพันกันมานับร้อยปีให้สิ้นสลายลงไปพร้อมกับอิฐก้อนแรกที่วางลง

  คำถามที่ฝ่ายนโยบายของไทยต้องเร่งหาคำตอบไม่ใช่แค่ “จะสร้างรั้วตามเขาไหม?”

   แต่คือ “จะเยียวยาเส้นเลือดใหญ่เศรษฐกิจชายแดนที่กำลังจะตีบตันนี้อย่างไร?”

    เพราะหากกำแพงคอนกรีตสร้างเสร็จ แต่ “ความยากจน” และ “ความเหลื่อมล้ำ” ยังถูกกักขังอยู่ภายใน… กำแพง ที่ว่าแข็งแกร่งที่สุดในประวัติศาสตร์ ก็อาจไม่อาจกั้นขวางปัญหาความไม่สงบในพื้นที่ปลายด้ามขวานได้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดอย่างที่ตั้งเป้าไว้ 

    วอนรัฐเลิกแช่แข็งคุณภาพชีวิตผู้ป่วยติดเตียง

     ท่ามกลางสถานการณ์ความไม่สงบที่ยืดเยื้อมานานกว่าสองทศวรรษ อีกหนึ่งสงครามที่เงียบเชียบแต่กัดกินชีวิตคนในพื้นที่อย่างรุนแรงคือ “สงครามความยากจนและสวัสดิการที่เอื้อไม่ถึง” ล่าสุด สมาคมสื่อมวลชนเพื่อพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้เปิดเผยรายงานสรุปผลการลงพื้นที่ต่อเนื่อง 4 เดือน ตุลาคม 2568 – กุมภาพันธ์ 2569 พบช่องว่างขนาดใหญ่ของรัฐที่ทอดทิ้งกลุ่มเปราะบางไว้เบื้องหลังระเบียบปฏิบัติที่ตึงตัว

     โครงการ “ทำดี 100 วัน เพื่อแม่หลวง” (26 ต.ค. 68 – 2 ก.พ. 69) และกิจกรรม “วันเด็กแห่งชาติ” 10 -31 มกราคม 2569 ไม่ได้เป็นเพียงงานรื่นเริงหรือการแจกของตามวงรอบ แต่นี่คือ “งานวิจัยเชิงปฏิบัติการ” ที่สมาคมสื่อฯ ใช้เป็นเครื่องมือในการเข้าถึงครัวเรือนในพื้นที่ห่างไกล ตั้งแต่ปัตตานี ยะลา นราธิวาส ไปจนถึง 4 อำเภอของจังหวัดสงขลา

       ภายใต้การสนับสนุนจาก นายปิยะศิริ วัฒนวรางกูร เลขาธิการ ศอ.บต., นางพาตีเมาะ สะดียามู ผวจ.ปัตตานี นายรอมฎอน หะยีอาแว รองผวจ.สงขลา พล.อ.พิเชษฐ์ วิสัยจร อดีต ผช.ผบ.ทบ. และ พ.อ.เอกวริทธิ์ ชอบชูผล โฆษก กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า คณะอาจารย์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สถานทูตสหรัฐอเมริกา น.ส.บุษบงลาวัณย์ พัฒโร, น.ส.ไลลา บุนนาค บริษัท วิริยะประกันภัย เนชั่นทีวี, และผู้ใหญ่ใจดีอย่าง นายศรัณย์วุฒิ ศรัณย์เกตุรวมถึง และ น้ำใจจากประชาชนชาวไทย ร่วมสนับสนุน

      จากการสำรวจพบว่า ภาครัฐยังคงติดอยู่ในกับดักของ “ตัวเลขค่าเฉลี่ย” จนละเลยความจำเป็นรายบุคคล ข้อมูลที่สมาคมฯ รวบรวมได้ประกอบด้วย 109 ข้อเรียกร้อง ใน 8 ประเด็นหลัก ซึ่งสะท้อนชัดว่า “ความเปราะบางเชิงโครงสร้าง” กำลังถึงจุดวิกฤต

       หนึ่งในประเด็นที่แหลมคมที่สุดคือ “วิกฤตวัสดุสิ้นเปลือง” โดยเฉพาะผ้าอ้อมผู้ใหญ่ (แพมเพิส) และแผ่นรองคลาน ข้อมูลจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) หลายแห่งระบุว่า งบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น (สปสช.) กำหนดเพดานไว้ที่ 3 ชิ้นต่อวัน ในราคาชิ้นละไม่เกิน 9.50 บาท

      จากการลงพื้นที่จริง พบว่าตัวเลขนี้คือ “นิยามความช่วยเหลือที่คับแคบ” เพราะผู้ป่วยติดเตียงที่มีอาการหนัก มีปัญหาเรื่องระบบขับถ่าย หรือผู้สูงอายุที่มีภาวะแทรกซ้อน จำเป็นต้องใช้ผ้าอ้อมมากกว่า 5-8 ชิ้นต่อวัน เพื่อป้องกันการติดเชื้อและแผลกดทับ

“การที่รัฐบอกว่าให้ 3 ชิ้นต่อวัน คือการคำนวณบนโต๊ะทำงาน แต่ในมุ้งผู้ป่วยจริง 3 ชิ้นนั้นหมดไปตั้งแต่ครึ่งวันแรก ส่วนต่างที่เหลือคือภาระที่ชาวบ้านต้องแบกรับ ในพื้นที่ที่รายได้ต่อหัวต่ำที่สุดในประเทศ เงินเพียงไม่กี่ร้อยบาทต่อสัปดาห์คือค่าอาหารของทั้งครอบครัว” ตัวแทนสมาคมสื่อฯ ระบุ

       สิ่งที่น่ากังขามากกว่านั้นคือ เมื่อสมาคมฯ หรือภาคเอกชนพยายามเข้าไปเติมเต็มส่วนขาด หน่วยงานรัฐมักปฏิเสธการร่วมมือโดยอ้างเหตุผลเรื่อง “งบประมาณซ้ำซ้อน” กลายเป็นกำแพงระเบียบที่กั้นขวางลมหายใจของประชาชน

    มิติที่รัฐมักมองข้ามคือ “ค่าเสียโอกาสของผู้ดูแล” สมาคมฯ พบว่าในครอบครัวที่มีผู้ป่วยติดเตียง สมาชิกอย่างน้อย 1 คน (มักเป็นวัยแรงงาน) ต้องลาออกจากงานเพื่อมาดูแลผู้ป่วยตลอด 24 ชั่วโมง ส่งผลให้รายได้หลักของครอบครัวหายไปทันที ในขณะที่รายจ่ายด้านสุขภาพพุ่งสูงขึ้น

    เบี้ยคนพิการ 800-1,000 บาท ในปี 2569 ถูกวิจารณ์อย่างหนักว่าไม่สอดคล้องกับค่าครองชีพ เงินจำนวนนี้แทบไม่พอซื้ออาหารเสริมโภชนาการสำหรับผู้ป่วย อย่าว่าแต่จะนำไปซื้ออุปกรณ์การแพทย์ราคาสูง สิ่งนี้ตอกย้ำว่าสวัสดิการรัฐเป็นเพียง “เงินสงเคราะห์” ที่มีไว้พอให้ ไม่ตาย แต่ไม่ใช่ “หลักประกันคุณภาพชีวิต”

      จากการประมวลผล 109 ข้อเรียกร้อง สมาคมสื่อฯ ได้สรุปเป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย 5 ประการที่รัฐต้องเร่งขยับ

1. เลิกการจำกัดจำนวนชิ้นผ้าอ้อมแบบเหมาโหล แต่ให้ยึดตามคำวินิจฉัยของอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) หรือ รพ.สต. ตามสภาพจริงของผู้ป่วย และขอให้ สปสช. ปลดล็อกนิยามความซ้ำซ้อนเพื่อให้ภาคประชาสังคมหนุนเสริมได้

2. ต้องมีการปรับฐานเบี้ยความพิการและเบี้ยยังชีพ โดยพิจารณาพื้นที่พิเศษที่มีค่าขนส่งและค่าครองชีพสูงอย่างชายแดนใต้เป็นกรณีนำร่อง

3. รัฐต้องจัดตั้งหรือขยายผลระบบยืม-คืน เครื่องผลิตออกซิเจน เครื่องดูดเสมหะ และเตียงปรับระดับ แทนการปล่อยให้ชาวบ้านต้องกู้หนี้ยืมสินมาซื้อขาดอุปกรณ์ที่จำเป็นต่อชีวิต หรือ เพิ่มโอกาสให้เข้าถึงให้มากขึ้น

4. ข้อเสนอให้มีค่าตอบแทนพื้นฐานสำหรับญาติที่ดูแลผู้ป่วยติดเตียง พร้อมหลักสูตรอบรมทักษะการพยาบาลเบื้องต้น เพื่อลดการเกิดโรคแทรกซ้อน ซึ่งจะช่วยลดงบประมาณการรักษาในโรงพยาบาลใหญ่ของรัฐได้ในระยะยาว

5. ทุนการศึกษาบุตรหลานในครอบครัวกลุ่มเปราะบางที่ ยั้งยืนและมั่นคง

       สมาคมสื่อมวลชนเพื่อพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ทิ้งท้ายในรายงานว่า ข้อมูลเหล่านี้คือเสียงตะโกนจากความเงียบ หากรัฐยังคงทำงานแบบ “แยกส่วน” และยึดระเบียบปฏิบัติเป็นตัวตั้งมากกว่าความทุกข์ร้อนของประชาชน ช่องว่างแห่งความเหลื่อมล้ำนี้จะกลายเป็นเงื่อนไขใหม่ที่เติมเชื้อไฟให้กับความไม่มั่นใจในอำนาจรัฐ

    “เราไม่ได้ทำหน้าที่แค่รายงานข่าว แต่เรากำลังทำหน้าที่เป็นจุดเชื่อมต่อในที่ ที่นิ้วของรัฐเอื้อมไปไม่ถึง ข้อมูลตลอด 4 เดือนนี้คือหลักฐานเชิงประจักษ์ว่า ระบบคัดกรองของรัฐกำลังล้มเหลวในการเข้าถึงกลุ่มเปราะบางตัวจริง”

     ถึงเวลาที่ภาครัฐต้องเลิกอ้างเรื่อง ‘งบซ้ำซ้อน’ แล้วเปลี่ยนมาเป็นการ ‘ผนึกกำลัง’ เพื่อให้สวัสดิการพื้นฐานไหลไปถึงมือประชาชนอย่างมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างแท้จริง

  เมื่อ “อาจารย์บับลี” ปลุกพลังศรัทธาสายร็อก ดัดหลังสถิติกระทำผิดซ้ำ—เปลี่ยนภาระให้เป็นโอกาส!

    ในดินแดนที่ความเปราะบางทางความมั่นคงมักถูกขีดเส้นทับด้วยความเชื่อทางศาสนา “เรือนจำกลางปัตตานี” กำลังกลายเป็นห้องทดลองทางสังคมครั้งสำคัญ ผ่านโครงการ “ฟุรเศาะฮ์ รอมฎอน” (โอกาสแห่งการกลับใจ) ซึ่งถูกตั้งคำถามจากหลายฝ่ายว่า นี่คือเพียงกิจกรรมตามประเพณี หรือคือ “ยุทธศาสตร์ถอดสลัก” ความรุนแรงที่ซ่อนอยู่หลังกำแพงสูง?

       โครงการนี้ไม่ใช่เพียงการจัดศาสนกิจทั่วไป แต่มีการวางโครงสร้างแบบ “Soft Power ทางจิตวิญญาณ” เพื่อแก้โจทย์ใหญ่ของกรมราชทัณฑ์นั่นคือ “การกระทำผิดซ้ำ” ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้

     เอกสารโครงการระบุชัดถึงการวางหมากเพื่อกะเทาะเปลือกทางความคิดของผู้ต้องขัง โดยแบ่งออกเป็น 3 แกนหลักที่น่าสนใจ กระบวนการ ‘เตาบัต’ ไม่ใช่แค่การยอมรับผิดตามกฎหมาย แต่คือการสร้างจิตสำนึกรับผิดชอบต่อ “พระผู้เป็นเจ้า” ซึ่งในทางจิตวิทยาศาสนา ถือเป็นพันธนาการทางจริยธรรมที่เหนียวแน่นกว่ากรงขังเหล็ก

       วินัยสะกดกลั้น 30 วัน ใช้กลไกการถือศีลอดเป็น “เครื่องมือฝึกสติ” ในสภาวะกดดันสูง เพื่อทดสอบทักษะการควบคุมอารมณ์ ก่อนกลับคืนสู่สังคมที่มีความซับซ้อน และ การสร้างเข็มทิศ การปรับจูนทัศนคติจาก “ผู้เป็นภาระ” ให้กลายเป็น “ทรัพยากร” ของชุมชน

       จุดที่น่าจับตาที่สุดคือการดึงตัว “อาจารย์บับลี อับดุรเราะห์มาน” นักวิชาการศาสนาผู้มีสไตล์การสอนที่เข้าถึงใจคนรุ่นใหม่และกลุ่มคน “Hardcore” มาเป็นวิทยากรหลัก

       แหล่งข่าวระดับสูงในเรือนจำระบุว่า การเลือกอาจารย์บับลีเป็นการเลือกเชิง “ยุทธวิธี” เนื่องจากบุคลิกที่สื่อสารอย่างตรงไปตรงมา เข้าใจรากเหง้าปัญหาของคนในพื้นที่ ทำให้กระบวนการบรรยายธรรมวันละ 3 ชั่วโมงตลอดทั้งเดือน ไม่ใช่เรื่องน่าเบื่อ แต่กลายเป็นการ “เขย่าความคิด” ครั้งใหญ่ของผู้ต้องขัง

         “เราไม่ได้ต้องการแค่ให้เขาละหมาดเป็น แต่เราต้องการให้เขาเข้าใจว่า ชีวิตที่เหลืออยู่มีค่ามากกว่าการกลับมาติดคุกรอบที่สอง” แหล่งข่าวจากส่วนควบคุมผู้ต้องขัง ระบุ

        เบื้องหลังการผลักดันโครงการนี้ ปรากฏชื่อของ นายศรชัย ตลาสุข ผูัญชาการเรือนจำกลางยะลา รักษาการแทนผู้บัญชาการเรือนจำกลางปัตตานี ในฐานะผู้อนุมัติ “เดิมพัน” ครั้งนี้ โดยมีทีมงานระดับปฏิบัติการอย่าง นายเชษฐ หลงจิ ผู้อำนวยการส่วนควบคุมผู้ต้องขัง เป็นผู้กุมบังเหียนในการจัดสมดุลระหว่าง “ความมั่นคง” และ “มนุษยธรรม”

       โครงการนี้ยังถูกมองว่า สอดรับกับนโยบาย “เปลี่ยนภาระให้เป็นโอกาส” ของอธิบดีกรมราชทัณฑ์ และที่สำคัญที่สุดคือการตอบโจทย์ “นโยบายการสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม” ในพื้นที่ดับไฟใต้ ซึ่งมักจะถูกโจมตีเรื่องการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังมุสลิม

      คำถามที่ยังคงค้างคาใจสังคมคือ เมื่อเสียงอาซานวันสุดท้ายของเดือนรอมฎอนสิ้นสุดลง และประตูเรือนจำเปิดออก “คนหลังกำแพง” เหล่านี้จะก้าวสู่สังคมในฐานะอะไร?

     หากพิจารณาตามยุทธศาสตร์ “ฟุรเศาะฮ์ รอมฎอน” คือความพยายามของภาครัฐที่จะใช้ “วัฒนธรรมนำการจองจำ” เพื่อพิสูจน์ว่า ศาสนาคือวัคซีนที่ดีที่สุดในการป้องกันอาชญากรรม

      แต่บทพิสูจน์ที่แท้จริง ไม่ได้วัดกันที่จำนวนผู้เข้าร่วมโครงการในวันนี้ แต่วัดกันที่สถิติการ “กลับเข้าคุก” ในอีก 1-3 ปีข้างหน้า ว่าศรัทธาที่อาจารย์บับลีปลุกปั้นขึ้นมานั้น จะแข็งแรงพอที่จะสู้กับ “แรงเสียดทาน” ของสังคมภายนอกได้จริงหรือไม่!

        ท่ามกลางความซับซ้อนของปัญหาชายแดนใต้ที่ยืดเยื้อมานานนับทศวรรษ “ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้” หรือ ศอ.บต. มักถูกมองว่าเป็นองค์กรความมั่นคงสายพลเรือนที่เต็มไปด้วยระเบียบพิธีการและการรักษาความปลอดภัยที่เข้มงวด แต่ภาพจำเหล่านั้นกำลังถูกท้าทายด้วยแนวคิด “ประตูที่เปิดตลอดเวลา” ของชายผู้กุมบังเหียนสูงสุดในตำแหน่ง ‘ซี 11’ เพียงหนึ่งเดียวของพื้นที่นี้

   “ประตูที่ไม่เคยมีกลอน” สำหรับประชาชน

        “ประตูบ้านผมเปิดตลอด ประตูห้องทำงานก็เปิดตลอด… ประชาชนมาคนเดียวผมก็รับ เพราะมันเป็นหน้าที่ของเรา”

       นี่คือคำประกาศเจตนารมณ์ที่สะท้อนถึงการลดช่องว่างระหว่าง “ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่” กับ “ชาวบ้าน” ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ สำหรับเลขาธิการ ศอ.บต. คนนี้ ภารกิจเริ่มต้นตั้งแต่เข็มนาฬิกาชี้เลข 7 ในตอนเช้า และยาวนานไปจนถึงตีหนึ่งของวันใหม่ หากยังมีคนเดือดร้อนรอพบ

       ตารางชีวิตของเขาถูกห้อมล้อมด้วย “วงประชุม” ที่หลากหลาย ทั้งวงทางการ วงสื่อมวลชน และวงชาวบ้าน โดยเขานิยามตัวเองว่าเป็นคน “ไม่มีอะไร มีแต่พวก” ซึ่ง “พวก” ในที่นี้หมายถึงคนทุกหมู่เหล่าที่เข้าถึงตัวเขาได้โดยไม่ต้องผ่านพิธีรีตองให้มากความ

   “ความสุขของคนโรคจิต” เมื่อปัญหาคือพลัง

        ในขณะที่หลายคนอยากตื่นมาพบกับความราบรื่น แต่เลขาฯ ศอ.บต. ผู้นี้กลับสารภาพด้วยอารมณ์ขันที่เจือความจริงจังว่า “ผมเป็นคนโรคจิตนะ ผมอยากให้แต่ละวันตื่นมาแล้วมีปัญหาในพื้นที่”

         เหตุผลเบื้องหลังความนึกคิดนี้ไม่ใช่การแช่งด่าบ้านเมือง แต่คือความเชื่อมั่นใน “ศักยภาพของการแก้ไข”  “ถ้ามันมีความสุขอยู่แล้ว เขาคงไม่ส่งเรามาทำ ส่งใครมาก็ได้ แต่เราต้องเชื่อมั่นว่าเรามีศักยภาพที่จะเข้ามาเปลี่ยนแปลงแก้ไข ถ้าเราแก้ได้ เราจะมีความสุข”

        การดำรงตำแหน่งเลขานุการระดับ 11 ในพื้นที่เปราะบางเช่นนี้ เขาตระหนักดีว่า “ความสะอาด” และ “แบบอย่าง” คือเกราะคุ้มกันที่ดีที่สุด “ผมจะระวังตัวมาก จะไม่มีชื่อเสียงเสียหาย ผมจะมือสะอาดมาก เพื่อให้ข้าราชการเขามั่นใจ” เขาเน้นย้ำถึงจริยธรรมที่ต้องมาพร้อมกับอำนาจหน้าที่

    “คุณพ่อไปช่วยคนอีกแล้วเหรอ” กำลังใจจากหลังบ้าน

      แม้ภาระงานจะหนักหนาจนแทบไม่มีเวลาออกกำลังกาย ต้องอาศัยการเดินผ่อนคลายเพียงวันละชั่วโมงก่อนจะกลับเข้าสู่โหมดการทำงานในช่วงดึก แต่เทคโนโลยี Video Call คือสายใยที่เชื่อมเขาไว้กับครอบครัว

      เสียงของลูกคนเล็กวัย 5 ขวบ ที่เปลี่ยนจากคำถามว่า “เมื่อไหร่คุณพ่อจะกลับ” มาเป็น “คุณพ่อไปช่วยคนอีกแล้วเหรอ” กลายเป็นน้ำหล่อเลี้ยงหัวใจที่พิสูจน์ว่า แม้แต่เด็กตัวเล็กๆ ก็รับรู้ได้ถึงคุณค่าของงานที่พ่อทำ ความเข้าใจจากภรรยาและลูกๆ จึงเป็นพลังงานขับเคลื่อนสำคัญที่ทำให้เขายังคงยืนหยัดอยู่ในพื้นที่ได้

  จาก ‘บ้านเลขาฯ’ สู่ ‘บ้านของทุกคน’  ปรัชญาพอเพียงที่กินได้จริง

     ภาพที่หาดูได้ยากในจวนผู้บริหารระดับสูง คือการเห็นพื้นที่ว่างเปล่าถูกเปลี่ยนเป็น “แปลงผักยกแคร่”

      เขาไม่ได้เพียงแค่สั่งให้ชาวบ้านทำ แต่เขาเริ่มทำด้วยตัวเองภายในพื้นที่ของ ศอ.บต. โดยเปิดให้วิสาหกิจชุมชนเข้ามาใช้พื้นที่ฟรี ปลูกแตงโมขายหน้าสำนักงาน รายได้ทั้งหมดให้ชาวบ้านเป็นคนเก็บ

      “เราควรจะทำตัวเป็นตัวอย่างด้วย ไม่ใช่บอกให้เขาพอเพียง ไม่ใช่ไปบอกเขาว่าทำการเกษตรสิ แต่ตัวเราเองไม่ทำ”

     โครงการที่ทำร่วมกับ ตชด. และแนวทาง “โรงเรียนสู่ครัวเรือน” ของกรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ถูกนำมาประยุกต์ใช้เพื่อเปลี่ยนพื้นที่รกร้างให้กลายเป็นห้องเรียนมีชีวิต โดยมีเป้าหมายสูงสุด เพื่อสร้างรอยยิ้ม ให้กับผู้มาเยือน ลดความทุกข์ ของคนในพื้นที่ และ เป็นผู้ให้ โดยไม่หวังสิ่งตอบแทน

      “บ้านเลขาฯ” ในวันนี้ จึงไม่ใช่แค่สถานที่ทำงานของข้าราชการระดับสูง แต่มันคือสัญลักษณ์ของความผูกพันระหว่างรัฐกับชุมชน เป็นโมเดลที่พิสูจน์ว่า การสร้างสันติสุขในชายแดนใต้อาจไม่ได้เริ่มจากนโยบายที่หรูหราบนหอคอยงาช้าง แต่เริ่มจากการ “เปิดประตู” และ “ลงมือทำ” ให้เห็นเป็นแบบอย่าง เพื่อให้คำว่า “ศอ.บต. เกิดมาเพื่อช่วยคน” เป็นจริงขึ้นมาในทุกตารางนิ้วของพื้นที่

       เมื่อวันศุกร์ที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 (ตรงกับวันที่ 25 ชะอฺบาน ฮ.ศ. 1447) บรรยากาศ ณ มัสญิดอัลฮะรอม คลาคล่ำไปด้วยศรัทธาชนจากทั่วทุกมุมโลกที่มาร่วมรับฟังคุตบะฮ์วันศุกร์ ท่ามกลางการเตรียมตัวเข้าสู่เดือนรอมฎอนอันประเสริฐที่กำลังจะมาถึงในอีกไม่กี่วันข้างหน้า

       ดร.มาฮิร บิน ฮัมด์ อัลมุอัยกิลีย์ อิหม่ามและผู้ประกาศธรรมประจำมัสญิดอัลฮะรอม ได้ขึ้นคุตบะฮ์เน้นย้ำถึง “ฮิกมะฮ์” หรือวิทยปัญญาอันลึกซึ้งของพระผู้เป็นเจ้า ในการกำหนดความแตกต่างของสรรพสิ่ง รวมถึงการเลือกเฟื้อช่วงเวลาบางช่วงให้มีความประเสริฐเหนือเวลาอื่น เพื่อเป็นโอกาสทองในการตักตวงผลบุญ

“ตักวา”  เป้าหมายสูงสุดมากกว่าการหิวโหย

       ในการสรุปสาระสำคัญโดย อ.อานัส สิงห์ฆาฬะ นักวิชาการจาก Insights Saudi Arabia ระบุว่า หัวใจหลักของคุตบะฮ์ในครั้งนี้คือการชี้ให้เห็นว่า “การถือศีลอด” ไม่ใช่เพียงการระงับความหิว แต่คือเครื่องมือไปสู่ “ความยำเกรง (ตักวา)” ดร.มาฮิร ระบุว่าความยำเกรงต้องปรากฏชัดในทุกมิติ ทั้งในการทำอิบาดะฮ์ การปฏิบัติต่อผู้อื่น จริยธรรมส่วนบุคคล และการดูแลครอบครัว โดยนิยามของตักวาที่แยบคายคือ

“การปฏิบัติตามคำสั่งของอัลลอฮ์บนแสงสว่างจากพระองค์ ด้วยความหวังในความเมตตา และการละเว้นความผิดบนแสงสว่างจากพระองค์ ด้วยความเกรงกลัวต่อการลงโทษ”

รอมฎอน  สนามแข่งขันที่ความเท่าเทียมปรากฏ

      อิหม่ามมัสญิดอัลฮะรอมยังได้ชี้ให้เห็นถึงมิติทางสังคมของการถือศีลอด โดยระบุว่าเดือนรอมฎอน คือ “สนามแห่งการแข่งขันทำความดี” ที่แสดงให้เห็นถึงความเท่าเทียมอย่างแท้จริง มุสลิมทุกคนไม่ว่าฐานะใด ต่างงดเว้นและละศีลอดในเวลาเดียวกัน สะท้อนภาพประชาชาติหนึ่งเดียว (Ummah Wahidah) ตามนัยยะของพระมหาคัมภีร์อัลกุรอาน

ข้อแนะนำสำหรับมุสลิมก่อนเข้าสู่เดือนอันจำเริญ

       เพื่อให้รอมฎอนปีนี้เป็นปีแห่งการเปลี่ยนแปลงอย่างแท้จริง คุตบะฮ์ได้ให้แนวทางปฏิบัติไว้

1. การตรวจสอบตนเอง (Self-Auditing) ใช้เวลาในเดือนนี้พิจารณาข้อบกพร่องและแก้ไขตนเอง

2. ความบริสุทธิ์ใจ (Ikhlas) รักษาความเจตนาให้แน่วแน่เพื่อพระผู้เป็นเจ้าเพียงผู้เดียว เพื่อรับรางวัลที่ “เกินกว่าการคำนวณ”

3. ผูกพันกับอัลกุรอาน เนื่องจากเป็นเดือนที่คัมภีร์ถูกประทานลงมา จึงควรเพิ่มพูนการอ่านและ “ใคร่ครวญ” ความหมายมากกว่าเพียงการอ่านผ่านไป

4. ความเอื้อเฟื้อ รอมฎอนคือเดือนแห่งการให้และการดูแลผู้ยากไร้ เป็นการยกระดับจิตใจจากความเห็นแก่ตัวสู่การเห็นอกเห็นใจเพื่อนมนุษย์

     ในช่วงท้าย ดร.มาฮิร ได้หยิบยกหะดีษอันทรงพลังมาเตือนสติศรัทธาชนว่า ในเดือนนี้จะมีเสียงเรียกร้องจากป่าวประกาศของพระองค์เสมอว่า: “โอ้ผู้แสวงหาความดี จงรีบเร่ง และโอ้ผู้แสวงหาความชั่ว จงยับยั้งตนเองเถิด”

             พลิกฟื้นที่รกร้างรอบศูนย์ฮาลาลปัตตานีสู่ “ทองคำบนดิน” ชาวบ้านน้ำบ่อเฮ! รับทรัพย์รอบแรกสูงสุด 60,000 บาทต่อครัวเรือน เผยสูตรสำเร็จ “รัฐหนุน-ราษฎร์นำ” ใช้ความเชี่ยวชาญท้องถิ่นบวกที่ดินรัฐ แก้โจทย์ความยากจนเบ็ดเสร็จ เตรียมลุยยกร่องรอบ 2 มีนาคมนี้ หวังสร้างรายได้ยั่งยืนตลอดปี

          กลางแสงแดดจ้าของเดือนกุมภาพันธ์ ณ พื้นที่ ต.บ้านน้ำบ่อ อ.ปะนาเระ จ.ปัตตานี ภาพที่ปรากฏแก่สายตาไม่ใช่เพียงทุ่งกว้างที่เงียบเหงา แต่คือความคึกคักของเกษตรกรกว่า 20 ครัวเรือน ที่กำลังง่วนอยู่กับการเก็บเกี่ยวผลผลิต “แตงโม” ลูกโต เนื้อแดงหวานฉ่ำ ซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความสำเร็จครั้งใหม่ของชุมชนในรอบปี 2569

         นายมะนาแซ ลูเซ็ง ประธานวิสาหกิจแตงโมแปลงใหญ่ฮาลาล ม.3 ปะนาเระ ถ่ายทอดความรู้สึกด้วยใบหน้าเปื้อนยิ้มว่า ความสำเร็จในวันนี้เกิดจากการที่ชาวบ้าน “กล้าที่จะขอ” และรัฐโดยศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) “กล้าที่จะให้”

           เดิมทีพื้นที่รอบศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมฮาลาลกว่า 32 ไร่นี้ ถูกปล่อยทิ้งรกร้างมานาน ขณะที่ชาวบ้านในพื้นที่เองก็ขาดแคลนที่ดินทำกิน ทั้งที่มีวิชาติดตัวคือการปลูกแตงโม เมื่อมีการเสนอขอใช้พื้นที่และได้รับอนุมัติจากนายปิยะศิริ วัฒนวรางกูร เลขาธิการ ศอ.บต. จึงถือเป็นการปลดล็อกโอกาสครั้งใหญ่ วันนี้ผลลัพธ์ที่ได้ทำให้ชาวบ้านหายเหนื่อย เพราะรายได้จากการขายผลผลิตรอบแรกเฉลี่ยอยู่ที่ 20,000 ถึง 60,000 บาทต่อครัวเรือน ซึ่งถือเป็นเงินก้อนโตที่ช่วยจุนเจือครอบครัวได้เป็นอย่างดี

        ความสำเร็จของ “บ้านน้ำบ่อโมเดล” ไม่ได้เกิดขึ้นจากโชคช่วย แต่เป็นการวางหมากทางยุทธศาสตร์ที่สอดรับกับสภาพพื้นที่อย่างมีนัยสำคัญ น.อ.จักรพงษ์ อภิมหาธรรม ผู้อํานวยการกองบริหารยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ศอ.บต. วิเคราะห์ให้เห็นถึงหัวใจสำคัญของการพัฒนาครั้งนี้ว่า คือการยึดหลัก “ภูมิศาสตร์และภูมิสังคม” โดยพื้นที่ปะนาเระเป็นชายฝั่งทะเล ดินมีลักษณะเป็นดินปนทราย ซึ่งเป็นคุณสมบัติพิเศษที่ทำให้แตงโมมีรสชาติหวานกรอบแตกต่างจากที่อื่น ประกอบกับประชาชนใน ม.3 มีทักษะและความเชี่ยวชาญเดิมอยู่แล้ว รัฐจึงทำหน้าที่เพียงเป็น “ตัวช่วย” ในการยกระดับคุณภาพชีวิตให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

      ด้าน นางสาวขวัญจิต เคียงตระกูล ผู้อํานวยการกองส่งเสริมและสนับสนุนงานพัฒนาฝ่ายพลเรือน ศอ.บต. ระบุถึงรายละเอียดการจัดการพื้นที่ว่า ได้แบ่งที่ดิน 32 ไร่ ให้แก่ 20 ครัวเรือนที่ต้องการความช่วยเหลือ โดยจัดสรรให้ครอบครัวละ 1.5 ไร่ เพื่อปลูกแตงโมและผักยกแคร่ โดย ศอ.บต. เข้ามาช่วยอำนวยความสะดวกในขั้นตอนแรกเพื่อให้ชาวบ้านตั้งตัวได้ จากนั้นจึงปล่อยให้กระบวนการบริหารจัดการเป็นหน้าที่ของชาวบ้านทั้งหมด เพื่อสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของและความยั่งยืน

       นายยุโส๊ะ สะแต หนึ่งในเกษตรกรที่ได้รับจัดสรรที่ดิน เปิดเผยตัวเลขรายที่น่าสนใจว่า ขณะนี้เขาสามารถขายแตงโมไปได้แล้วกว่า 35,000 บาท และยังมีผลผลิตรอบสุดท้ายที่รอการเก็บเกี่ยว คาดว่าเมื่อจบฤดูกาลแรกนี้จะมีรายได้รวมไม่ต่ำกว่า 40,000 บาท

      “ต้องขอบคุณ ศอ.บต. ที่มองเห็นโอกาสและสนับสนุนให้ชาวบ้านได้มีงานทำในพื้นที่ของตัวเอง ไม่ต้องออกไปหางานต่างถิ่น รายได้ตรงนี้คือความมั่นคงที่จับต้องได้จริง” นายยุโส๊ะกล่าวด้วยความภูมิใจ

        เป้าหมายต่อไปของกลุ่มวิสาหกิจฯ คือการรักษาความต่อเนื่องของรายได้ โดยวางแผนเพาะปลูกไว้ 3 รอบต่อปี ซึ่งรอบที่ 2 กำลังจะเริ่มขึ้นในเดือนมีนาคมที่จะถึงนี้ และรอบที่ 3 ในเดือนกรกฎาคม เพื่อให้พื้นที่ 32 ไร่แห่งนี้ กลายเป็นแหล่งผลิตอาหารและสร้างรายได้ตลอดทั้งปี

       กรณีศึกษาของ “แตงโมบ้านน้ำบ่อ” เป็นภาพสะท้อนที่ชัดเจนว่า การแก้ไขปัญหาความยากจนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ อาจไม่ใช่การนำโครงการขนาดใหญ่จากส่วนกลางไปยัดเยียดให้ชุมชน แต่คือการรับฟังเสียงของชาวบ้านว่าเขา “อยากทำอะไร” และ “ถนัดอะไร”

     ภายใต้บทบาท “พี่เลี้ยง” ของ ศอ.บต. ที่เน้นการเข้าถึงและสนับสนุนอย่างตรงจุด ได้กลายเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญที่ทำให้เสียงหัวเราะและรอยยิ้มกลับคืนสู่ใบหน้าของเกษตรกรปะนาเระอีกครั้ง วันนี้แตงโมผลโตที่ถูกส่งออกจากปะนาเระ ไม่ได้มีเพียงรสชาติที่หวานฉ่ำเท่านั้น แต่ยังบรรจุไปด้วย “ความหวัง” และ “ศักดิ์ศรี” ของคนในพื้นที่ที่สามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างภาคภูมิ

   เมื่อความมั่นคงทางอาหาร คืออาวุธ ดับไฟใต้

           ในพื้นที่ปลายด้ามขวานอย่างอำเภอเบตง จังหวัดยะลา ที่ขึ้นชื่อเรื่องหมอกหนาและอากาศหนาวเย็นตลอดปี วันนี้ไม่ได้มีเพียง “ไก่เบตง” หรือ “ส้มโชกุน” ที่เป็นแม่เหล็กดึงดูดนักท่องเที่ยวและเม็ดเงินหมุนเวียน แต่สินค้าเกษตรชนิดล่าสุดที่เพิ่งได้รับการประทับตรา “สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์” (GI) ลำดับที่ 6 ของจังหวัด อย่าง “ปลานิลสายน้ำไหลเบตง” กำลังกลายเป็นตัวแปรสำคัญในยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชายแดนใต้

     การผงาดขึ้นมาของปลานิลชนิดนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องของโชคช่วยหรือสภาพอากาศ แต่คือการบูรณาการแบบ “โครงสร้างรวม” ระหว่างหน่วยงานพาณิชย์ ความมั่นคง และยุทธศาสตร์การพัฒนาพื้นที่ ภายใต้การนำของ ศอ.บต. ที่หวังจะเปลี่ยน “บ่อปลา” ให้เป็น “บ่อเงินบ่อทอง” ของราษฎร

       หัวใจสำคัญที่ทำให้ปลานิลเบตงแตกต่างจากปลานิลทั่วไปตามท้องตลาด คือระบบที่เรียกว่า “Running Water” หรือการเลี้ยงในระบบสายน้ำไหล ข้อมูลจากกรมทรัพย์สินทางปัญญาระบุว่า แหล่งเลี้ยงตั้งอยู่บนเทือกเขาสันกาลาคีรี ซึ่งเป็นรอยต่อพรมแดนธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์

       นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา อธิบายถึงความพิเศษนี้ว่า “น้ำจากลำธารธรรมชาติที่ไหลเวียนเข้าสู่บ่อเลี้ยงตลอด 24 ชั่วโมง มีปริมาณออกซิเจนสูงมาก ทำให้ปลาต้องเคลื่อนไหวตลอดเวลา ผลลัพธ์ที่ได้คือเนื้อปลาที่แน่น เด้ง มีไขมันแทรกเล็กน้อย และที่สำคัญคือ ‘ไร้กลิ่นโคลน’ ซึ่งเป็นจุดอ่อนหลักของปลานิลทั่วไป”

       ด้วยคุณสมบัติพรีเมียมนี้เอง ทำให้ปลานิลสายน้ำไหลเบตงถูกยกระดับจากการเป็นปลาทอดในครัวเรือน สู่การเป็น “ซาชิมิปลานิล” ที่เสิร์ฟในร้านอาหารระดับ Fine Dining ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันชั้นดีถึงความสะอาดและคุณภาพของเนื้อปลา

    จากการตรวจสอบสถิติรายได้จากการจำหน่ายปลานิลสายน้ำไหลเบตง พบตัวเลขที่น่าสนใจ ปริมาณการผลิต 163,000 กิโลกรัมต่อปี ราคาขายเฉลี่ย 120 บาทต่อกิโลกรัม สูงกว่าปลานิลทั่วไปเกือบ 2 เท่า มูลค่าหมุนเวียน กว่า 19.5 ล้านบาทต่อปี

      อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้เป็นเพียงยอดขายหน้าฟาร์ม หากรวมมูลค่าเพิ่มจากการแปรรูปและการท่องเที่ยวเชิงอาหาร คาดว่ามูลค่าจะสูงขึ้นอีกหลายเท่าตัว โดยเฉพาะเมื่อรวมเข้ากับสินค้า GI อีก 5 รายการเดิมของยะลา ได้แก่ กล้วยหินบันนังสตา, ทุเรียนสะเด็ดน้ำยะลา, ส้มโชกุนเบตง, มังคุดในสายหมอก และไก่เบตง

       จากการตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติม พบแรกเริ่มต้น ในการพัฒนา ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) คือ “ฟันเฟืองหลัก” ที่ผลักดันเรื่องนี้มาตั้งแต่ต้นน้ำ โดยเฉพาะการวางแนวทางของ นายปิยะศิริ วัตนวรางกูร เลขาธิการ ศอ.บต. ที่มองว่า “ความมั่งคั่งทางอาหาร” คืออาวุธหลักใน Soft Power ชายแดนใต้

     แต่คนที่ถูกระบุว่าเป็น “คีย์แมน” แรกเริ่ม ในการขยับจิ๊กซอว์ตัวนี้คือ  นายปิยะศิริ วัตนวรางกูร ยืนยันว่ามีหลายภาคส่วนร่วมกันผลักดัน

  นายปิยะศิริ เปิดเผยเบื้องหลังการทำงานว่า แนวคิดเริ่มต้นคือการส่งเสริมให้ประชาชนนำความชำนาญและสภาพทางภูมิศาสตร์ (ภูมิรัฐศาสตร์) มาเป็นตัวตั้ง เช่น พื้นที่เบตงที่มีความโดดเด่นเรื่องปลานิลสายน้ำไหลอยู่แล้ว แต่เดิมทีกลับเป็นที่รู้จักเพียงใน “วงแคบ”

      “คำถามคือจะทำอย่างไรให้ดังในวงกว้าง และนักท่องเที่ยวเข้าใจตรงกัน เราจึงหยิบเทรนด์เรื่องสินค้า GI มาเป็นกลไกในการรณรงค์” นายปิยะศิริระบุ

       เขาเล่าต่อว่า เมื่อทิศทางชัดเจน หน่วยงานในระดับจังหวัดและกรมประมงก็เข้ามาผนึกกำลัง จนเกิดการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐาน จนกลายเป็นข่าวใหญ่ในสื่อมวลชน และเป็นสัญลักษณ์ของสินค้าคุณภาพประจำถิ่นในปัจจุบัน

     อย่างไรก็ตาม นายปิยะศิริได้ตั้งข้อสังเกตที่น่าสนใจว่า ความสำเร็จของ ปลานิลสายน้ำไหล, ส้มเบตง หรือปลากุเลาเค็มตากใบ ไม่ควรเป็นบทสรุปของการพัฒนา “ถ้าเราเป็นนักพัฒนา เราต้องคิดต่อว่ามันยังมีอะไรอีกตั้งเยอะแยะที่ต้องดันขึ้นมา”

     เขาย้ำว่า หน้าที่ของผู้นำหรือองค์กรพัฒนาคือการเป็น “องค์กรต้นแบบแห่งความริเริ่มและความเปลี่ยนแปลง” โดยมีกระบวนการสำคัญ 3 ขั้นตอน คือ หยิบยกศักยภาพที่ซ่อนอยู่ขึ้นมาทำให้เห็นผลจริง เมื่อมีโมเดลความสำเร็จ จนผู้อื่นนำไปทำตามหรือเลียนแบบได้ ต้องพร้อมที่จะขยับไปคิดและเริ่มทำเรื่องใหม่ทันที เพื่อสร้างพลวัตความเจริญอย่างต่อเนื่อง

      ขณะที่ นางสาวอัยรินทร์ พันธุ์ฤทธิ์ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ตอกย้ำความเชื่อมั่นว่า รัฐบาลให้ความสำคัญกับการขึ้นทะเบียน GI เพราะนอกจากจะป้องกันการแอบอ้างชื่อสินค้าแล้ว ยังเป็นการสร้างความเชื่อมั่นในระดับสากล โดยเฉพาะการคัดเลือกปลา “เพศผู้ล้วน” มาเลี้ยง เพื่อควบคุมคุณภาพน้ำหนักปลาให้ได้มาตรฐานตั้งแต่ 1 กิโลกรัม ไปจนถึงขนาดใหญ่พิเศษกว่า 9 กิโลกรัม

      การที่ปลานิลสายน้ำไหลเบตงได้ตรา GI ไม่ใช่เพียงแค่การได้สติกเกอร์มาแปะข้างกล่อง แต่มันคือสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่านพื้นที่ชายแดนใต้ จากภาพจำของความไม่สงบ สู่ภาพของ “แหล่งผลิตอาหารพรีเมียมระดับโลก”

     บันไดขั้นต่อไปที่ ศอ.บต. และกรมทรัพย์สินทางปัญญากำลังวางหมากไว้ คือการผลักดันสู่เส้นทาง “Fine Dining Trail” ที่นักท่องเที่ยวทั่วโลกจะต้องเดินทางมาที่เบตง เพื่อลิ้มรสซาชิมิปลานิลจากสายน้ำเย็นแห่งเทือกเขาสันกาลาคีรี

       นี่คือ “Soft Power” ที่กินได้จริง และเป็นคำตอบว่าทำไม “ปลานิล” ตัวเล็กๆ ถึงกลายเป็นเพชรเม็ดงามที่อาจช่วยดับไฟใต้ได้อย่างยั่งยืน

“ปัตตานี” ครองแชมป์-กลุ่มวัยเกษียณพุ่ง-พบเยาวชน 11 ปีร่วมเดินทาง

           เจาะตัวเลขผู้มีสิทธิ์เดินทางประกอบพิธีฮัจย์ ปี ฮ.ศ. 1447 พบ “ปัตตานี” ส่งออกแสวงบุญมากสุดกว่า 1,400 ราย ขณะที่กลุ่มอายุ 51-60 ปีครองสัดส่วนสูงสุด ด้านสถิติอายุพบผู้แสวงบุญอาวุโสจากพัทลุงวัย 92 ปี และน้อยสุดเพียง 11 ปีจากปัตตานีและสงขลา

        การรวบรวมข้อมูลสถิติผู้มีสิทธิ์เดินทางไปประกอบพิธีฮัจย์ ณ ประเทศซาอุดีอาระเบีย ประจำปีฮิจเราะห์ศักราช 1447 พบประเด็นที่น่าสนใจทั้งในเชิงมิติด้านประชากรศาสตร์และพื้นที่

เจาะลึกโครงสร้างอายุ กลุ่ม 51-60 ปี ครองสัดส่วนหลัก

       จากการวิเคราะห์ข้อมูลโดยแบ่งช่วงอายุออกเป็นช่วงละ 10 ปี พบว่ากลุ่มผู้แสวงบุญส่วนใหญ่อยู่ในวัยก่อนเกษียณและวัยเกษียณตอนต้น โดยมีรายละเอียดดังนี้:

1. อันดับ 1 ช่วงอายุ 51-60 ปี มีสัดส่วนสูงที่สุดถึง 33.9%

2. อันดับ 2 ช่วงอายุ 61-70 ปี สัดส่วน 22.0%

3. อันดับ 3 ช่วงอายุ 41-50 ปี สัดส่วน 20.3%

4. อันดับ 4 ช่วงอายุ 31-40 ปี สัดส่วน 13.3%

          ที่น่าสนใจคือ ข้อมูล “ที่สุด” ของช่วงอายุในศกนี้ พบผู้มีสิทธิ์เดินทางที่มีอายุมากที่สุดคือ 92 ปี จากจังหวัดพัทลุง ในขณะที่ผู้มีสิทธิ์เดินทางที่มีอายุน้อยที่สุดมีอายุเพียง 11 ปี เท่านั้น โดยพบในพื้นที่จังหวัดปัตตานีและจังหวัดสงขลา

สัดส่วนพื้นที่ “ชายแดนใต้” ยังคงเป็นฐานใหญ่

         ในมิติของพื้นที่ พบว่าพี่น้องมุสลิมจากจังหวัดชายแดนภาคใต้ยังคงเป็นกลุ่มหลักที่เดินทางไปแสวงบุญ โดยคิดเป็นสัดส่วนเกินครึ่งของจำนวนทั้งหมด

• จังหวัดชายแดนภาคใต้ ครองสัดส่วนสูงสุดถึง 60.28%

• ภาคกลาง ตามมาเป็นอันดับสองที่ 19.89%

รายจังหวัด “ปัตตานี” ยืนหนึ่ง “กรุงเทพฯ” อันดับสอง

         เมื่อจำแนกรายจังหวัดที่มีผู้ได้รับสิทธิ์เดินทางสูงสุด 2 อันดับแรก พบตัวเลขที่น่าสนใจ

        เป็นที่น่าสังเกตว่า จำนวนผู้แสวงบุญจากจังหวัดปัตตานีในปีนี้ (1,447 คน) มีตัวเลขที่สอดคล้องกับปีฮิจเราะห์ศักราช 1447 อย่างน่ายินดี

        การขยับตัวของสถิติในปีนี้สะท้อนให้เห็นถึงความพร้อมของกลุ่มผู้สูงอายุที่ตัดสินใจเดินทางในช่วงที่ร่างกายยังแข็งแรง (ช่วงอายุ 50-60 ปี) รวมถึงความตื่นตัวของครอบครัวในพื้นที่ภาคใต้ที่ผลักดันให้เยาวชนเริ่มเข้าสู่เส้นทางการแสวงบุญตั้งแต่อายุยังน้อย

         บนเส้นทางคดเคี้ยวที่มุ่งหน้าสู่ “โกตาบารู” เมืองเก่าแก่อันเป็นอดีตราชธานีหนึ่งใน 7 หัวเมืองประเทศราชท่ามกลางขุนเขาของอำเภอรามัน จังหวัดยะลา เสียงเครื่องยนต์ของขบวนรถที่ถูกขนานนามว่า “รถขนฝัน” ค่อยๆ เคลื่อนตัวเข้าสู่ดินแดนที่ใครหลายคนมองว่าเป็นพื้นที่สีแดง แต่สำหรับเด็กชายตัวน้อยที่สวมเสื้อฟุตบอลขาดวิ่นริมถนน ที่นี่คือ “พื้นที่แห่งความหวัง”

          วันที่ 28 มกราคม 2569 ไม่ใช่เพียงวันธรรมดาในปฏิทินของชาวรามัน แต่มันคือวันที่ประวัติศาสตร์ลูกหนังขาสั้นเดินมาบรรจบกัน เมื่อคณะ “หมอนทองล่องชายแดนใต้” ภายใต้การนำของ อาจารย์สกล เกลี้ยงประเสริฐ เดินทางมาถึงเพื่อพิสูจน์ว่า “ฟุตบอล” คือภาษาสากลที่ไร้กำแพงศาสนาและพรมแดน

กลิ่นอายประวัติศาสตร์ และศรัทธาที่กินได้

       ก่อนจะไปถึงกลิ่นหญ้าและเสียงนกหวีด คณะเดินทางเริ่มต้นด้วยการนอบน้อมต่อเจ้าของพื้นที่ ณ พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมโกตาบารู (บ้านดาโต๊ะมูลียอ) ความสงบเงียบของเรือนไม้เก่าแก่สะท้อนภาพประวัติศาสตร์อันรุ่งเรือง ที่นั่น นายต่วนอับดุลเลาะ ดาโอ๊ะมารียอ อดีต สว. และ นายกิตติภณ เปรมราชชานนท์ นายอำเภอรามัน ยืนต้อนรับด้วยรอยยิ้มที่สื่อความหมายว่า “เราคือพี่น้องกัน”

         การเยี่ยมชมครั้งนี้ไม่ใช่แค่พิธีการ แต่มันคือการละลายพฤติกรรมระหว่าง “แขกผู้มาเยือนจากเมืองกรุง” กับ “เจ้าบ้านแห่งปัตตานีเดิม” เพื่อยืนยันว่าการมาครั้งนี้ไม่ได้มาเพื่อสอน แต่มาเพื่อเรียนรู้วัฒนธรรมซึ่งกันและกัน

  “ยะลาแตก” : ปรากฏการณ์ล้นขอบสนาม

        เมื่อขบวนรถเคลื่อนเข้าสู่ โรงเรียนบ้านโกตาบารู ภาพที่ปรากฏเบื้องหน้าคือสิ่งที่หลายคนคาดไม่ถึง สนามฟุตบอลขนาดกะทัดรัดถูกล้อมกรอบด้วยผู้คนนับพัน แฟนคลับรุ่นเยาว์ปีนป่ายรั้วโรงเรียนเพื่อขอชะเง้อดู “ฮีโร่หมอนทอง” ในดวงใจ บรรยากาศไม่ได้ต่างจากแมตช์ระดับอาชีพ เมื่อ “ซาปูดิง กาหลง” ผู้ตัดสินไทยลีก 1 ก้าวลงสู่สนามท่ามกลางเสียงเชียร์ที่กระหึ่มจนล้นไปถึงตลาดสดหน้าโรงเรียน

       เกมอุ่นเครื่องกับทีม “โกตาจูเนียร์ อะคาเดมี่” ไม่ได้วัดกันที่ผลแพ้ชนะ แต่มันคือการประลองเชิงที่แฝงไปด้วยแรงบันดาลใจ ทุกจังหวะที่ลูกฟุตบอลพุ่งไปบนพื้นหญ้า มันคือการส่งต่อความฝันจากรุ่นพี่สู่รุ่นน้อง

    “กิจกรรมนี้คือน้ำทิพย์ชโลมใจเด็กมุสลิมในพื้นที่” ดร.ภิรมย์ จีนธาดา ผอ.สพป.ยะลา เขต 1 กล่าวด้วยสายตาเป็นประกาย “ทีมหมอนทองคือหลักสูตรชีวิตชั้นดี ที่สอนให้เด็กรู้ว่า กีฬาสามารถเปลี่ยนเส้นทางจากยาเสพติดสู่เวทีระดับโลกได้”

ท่ามกลางหยาดเหงื่อหลังจบเกม อาจารย์สกล เกลี้ยงประเสริฐ ผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของทีมหมอนทอง ยืนยันว่าการลงใต้ครั้งนี้คือ “เป้าหมายสูงสุด”

“ผมไม่ได้มาแค่อยากให้เขาเตะบอลเป็น แต่ผมอยากให้เขามีที่ยืน” อาจารย์สกลกล่าวอย่างหนักแน่น พร้อมทิ้งข้อความสื่อสารไปยังสมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ ถึงโมเดลการสร้างนักเตะจาก “4 ภูมิภาค” โดยเชื่อมั่นว่าหากหยิบจับเอาพรสวรรค์ของเด็กชายแดนใต้มาผสมผสานกับทักษะสากล ทีมชาติไทยจะก้าวไปสู่ระดับโลกได้อย่างแท้จริง

      เมื่อพระอาทิตย์ลับขอบเขาที่โกตาบารู ขบวนรถขนฝันอาจจะเคลื่อนตัวจากไป แต่สิ่งที่ทิ้งไว้คือ “เชื้อไฟ” ในใจเยาวชนยะลา

       ในดินแดนที่มีเสียงแว่วของสถานการณ์ความไม่สงบเป็นระยะ ฟุตบอลลูกกลมๆ กลับสร้างเสียงหัวเราะและความสมัครสมานสามัคคีได้มากกว่าคำพูดนับล้านคำ วันนี้ที่โกตาบารู… ลูกหนังไม่ได้แค่ถูกเตะเข้าประตู แต่มันถูกเตะเข้าไปนั่งอยู่ในหัวใจของคนทั้งพื้นที่เรียบร้อยแล้ว

              ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) รุกคืบยุทธศาสตร์เศรษฐกิจดิจิทัล เปิดเวทีติวเข้มวิสาหกิจชุมชน 150 ราย หวังเปลี่ยน “สินค้าชุมชน” เป็น “สินค้าออนไลน์” เผยหัวใจสำคัญคือการลดต้นทุน-ทลายกำแพงระยะทาง สร้างรายได้หมุนเวียนในพื้นที่แบบไร้พรมแดน

                    ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของโลกการค้าที่ขยับเข้าสู่แพลตฟอร์มดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ โจทย์ใหญ่ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ไม่ใช่แค่ “การผลิตสินค้าให้มีคุณภาพ” อีกต่อไป แต่คือ “ทำอย่างไรให้สินค้าถึงมือผู้บริโภค” ในวันที่พฤติกรรมการซื้อขายเปลี่ยนไปอยู่ในหน้าจอสมาร์ทโฟน

                     เมื่อวันที่ 28 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา ณ โรงแรมริเวอร์ปัตตานี อ.เมือง จ.ปัตตานี นางสาวณัฐชยา ศรีดำ ผู้ช่วยเลขาธิการ ศอ.บต. (กรมการพัฒนาชุมชน) ได้เป็นประธานเปิดกิจกรรม “พัฒนาความรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการทำธุรกิจเกษตรด้วยการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ครั้งที่ 1” ซึ่งถือเป็นก้าวย่างสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถทางการแข่งขันของผู้ประกอบการในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

ลดความเสี่ยง ทลายข้อจำกัด ‘ทำเล’

             นางสาวณัฐชยา ฉายภาพสะท้อนถึงความจำเป็นของการปรับตัวว่า การตลาดออนไลน์ไม่ใช่ “ทางเลือก” แต่เป็น “ทางรอด” ของวิสาหกิจชุมชนในยุคปัจจุบัน โดยระบุว่าเทคโนโลยีดิจิทัลช่วยตอบโจทย์สำคัญ 3 ประการ

1. การลดความเสี่ยงของการลงทุน ไม่ต้องมีหน้าร้านขนาดใหญ่หรือสต็อกสินค้ามหาศาล

2. แก้ปัญหาทำเลที่ตั้ง ทลายข้อจำกัดเรื่องความห่างไกลของพื้นที่ชายแดนใต้

3. พฤติกรรมผู้บริโภค เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้ตรงจุดและรวดเร็ว

“ยังมีผู้ประกอบการหลายท่านที่ยังขาดทักษะและความรู้ในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อสร้างโอกาสทางธุรกิจอย่างเป็นรูปธรรม ศอ.บต. จึงต้องเข้ามาเป็นพี่เลี้ยงในการดึงศักยภาพเหล่านี้ออกมา” ผู้ช่วยเลขาธิการ ศอ.บต. ระบุ

จาก ‘หลังบ้าน’ สู่ ‘หน้าจอ’: กลยุทธ์การขายผ่าน Live Streaming

            ไฮไลต์สำคัญของกิจกรรมครั้งนี้ คือการนำสินค้าจากชุมชนมาทดลองจำหน่ายในรูปแบบ “การไลฟ์สด” (Live Streaming) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดในการสร้างปฏิสัมพันธ์กับลูกค้าแบบ Real-time โดยได้รับความร่วมมือจากคณาจารย์และผู้เชี่ยวชาญจากสถาบันการศึกษาในพื้นที่ มาเป็นที่ปรึกษาอย่างใกล้ชิด

            การอบรมไม่ได้เน้นเพียงแค่การใช้เทคนิคการพูดหน้ากล้อง แต่ครอบคลุมไปถึง

• การเล่าเรื่อง (Storytelling) ของสินค้าอัตลักษณ์ท้องถิ่น

• การจัดการระบบหลังบ้านและการขนส่ง (Logistics)

• การใช้ข้อมูล (Data) เพื่อวิเคราะห์ความต้องการของตลาด

สร้างเครือข่ายความร่วมมือ – ความหวังเศรษฐกิจฐานราก

              นอกเหนือจากทักษะดิจิทัล เป้าหมายแฝงที่สำคัญคือการสร้าง “เครือข่ายผู้ประกอบการ” การที่สมาชิกวิสาหกิจชุมชน 150 คนมาพบปะกัน ก่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนวัตถุดิบ การเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทาน และการรวมกลุ่มกันเพื่อเพิ่มอำนาจต่อรอง

             ความเคลื่อนไหวของ ศอ.บต. ในครั้งนี้ ถูกมองว่าเป็นความพยายามในการแก้ปัญหาความยากจนและยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน โดยใช้เทคโนโลยีเป็นตัวขับเคลื่อน (Digital Transformation) เพื่อให้เศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้มีความเข้มแข็งและสามารถยืนหยัดได้ด้วยตัวเองในเวทีการค้าระดับสากล