พนัสนิคมผนึก ‘อว.-ศิลปากร-ประชาสังคม’ ปั้นเมืองรองสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ ชูทุนวัฒนธรรมประเดิมคาราวาน ‘วัดโบสถ์’ 3-4 ต.ค.นี้

      ระหว่างวันที่ 3-4 ตุลาคม 2569 อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ร่วมกับ มหาวิทยาลัยศิลปากร กลุ่มภาคประชาสังคม “บ้านสานใจ พนัสนิคม” และเครือข่ายชาวพนัสนิคม 20 ตำบล เตรียมจัดกิจกรรม “คาราวานวัฒนธรรมสร้างสรรค์ บ้านสานใจ พนัสนิคม” ซึ่งเป็นการขับเคลื่อนเมืองภายใต้โครงการวิจัยเรื่อง “การพัฒนาเมืองรองสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์บนฐานทุนทางวัฒนธรรม” พื้นที่อำเภอพนัสนิคม ประจำปี พ.ศ. 2569

      การดำเนินโครงการดังกล่าว มีเป้าหมายเพื่อนำเรื่องราว ประวัติศาสตร์ ความศรัทธา วิถีชีวิต อาหารท้องถิ่น ภูมิปัญญาจักสาน การละเล่นพื้นบ้าน ศิลปะการแสดงเอ็งกอ และสถาปัตยกรรมของเมือง ซึ่งถือเป็น “ทุนทางวัฒนธรรม” กลับมาสร้างสรรค์และเล่าใหม่ เพื่อยกระดับอำเภอพนัสนิคมสู่การเป็นเมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างเป็นรูปธรรม

        ประเดิมสถานีแรก ‘วัดโบสถ์’ โบราณสถานสำคัญคู่เมือง สำหรับกิจกรรมสถานีแรก กำหนดจัดขึ้น ณ วัดโบสถ์ ตำบลวัดโบสถ์ อำเภอพนัสนิคม ระหว่างเวลา 10.00-20.00 น. โดยภายในงานประกอบด้วยกิจกรรมเชิงวัฒนธรรมหลากหลายรูปแบบ อาทิ การแสดงโขน, ศิลปะการแสดงเอ็งกอ, การทายโจ๊กปริศนา, หนังกลางแปลง, Workshop Art & Craft, การแสดงดนตรีสด, นิทรรศการเที่ยวพนัสนิคม, ตลาดวัฒนธรรมสร้างสรรค์ รวมถึงการสาธิตภูมิปัญญาจักสานและการทำขนมครกโบราณ พร้อมทั้งมีมัคคุเทศก์เยาวชนนำเที่ยวชมประวัติศาสตร์ภายในวัดโบสถ์

       ทั้งนี้ “วัดโบสถ์” ถือเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญของเมืองพนัสนิคม แม้ไม่มีหลักฐานระบุปีที่สร้างแน่ชัด แต่ข้อสันนิษฐานและเรื่องเล่าท้องถิ่นระบุว่า ชุมชนแห่งนี้อาจก่อตั้งขึ้นในช่วงอพยพผู้คนหลังเสียกรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 2310 และมีเรื่องเล่าเชื่อมโยงถึงการใช้พื้นที่ประกอบพิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยาในสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

      นอกจากนี้ ยังมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ปรากฏบนผนังพระอุโบสถหลังเก่า บันทึกเหตุการณ์ในปี พ.ศ. 2363 (รัชสมัยรัชกาลที่ 2) ถึงการอัญเชิญ “หลวงพ่อโต” พระพุทธรูปองค์ใหญ่จากบางนา กรุงเทพฯ ผ่านทางชลมารคมาประดิษฐาน ณ วัดโบสถ์ พร้อมงานสมโภช 3 วัน 3 คืน ซึ่งปัจจุบันประดิษฐานเป็นพระประธานในพระอุโบสถหลังใหม่ ภายในวัดยังมีสถาปัตยกรรมที่สะท้อนการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม เช่น ธรรมาสน์เก่าศิลปะแบบจีนอายุหลักร้อยปี โดยกรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนวัดโบสถ์เป็นโบราณสถานของชาติ เมื่อวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2545

      กางแผนคาราวานวัฒนธรรมต่อเนื่องถึงปี 2570 นอกจากการจัดงานที่วัดโบสถ์แล้ว โครงการฯ ได้กำหนดแผนจัดกิจกรรมขับเคลื่อนเมืองและอบรมเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนอย่างต่อเนื่อง ประกอบด้วย:

• 9 ต.ค. 69: อบรมผู้ประกอบการทางวัฒนธรรม ณ ที่ว่าการอำเภอพนัสนิคม

• 10-11 ต.ค. 69: อบรมยุววัฒนธรรม/นักการจัดการทุนทางวัฒนธรรม ณ รร.บุญญวิทยาคาร

• 1 พ.ย. 69: อบรมนักสื่อสารวัฒนธรรมชุมชน ณ รร.บุญญวิทยาคาร

• 6 และ 20 พ.ย. 69: บ้านสานใจ x ตลาดชุมชนคนพนัส ณ ที่ว่าการอำเภอพนัสนิคม (15.00-20.00 น.)

• 14-15 พ.ย. 69: คาราวาน บ้านสานใจ พนัสนิคม ณ บางแสนเฮอริเทจ (10.00-20.00 น.)

• 5-7 ธ.ค. 69: คาราวาน บ้านสานใจ พนัสนิคม ณ ศาลเจ้าแม่ฉือปุยเนี้ยว (15.00-21.00 น.)

• 12-13 ธ.ค. 69: คาราวาน บ้านสานใจ ณ วัดเนินแร่ ต.นาเริก (10.00-20.00 น.)

• 25-26 ธ.ค. 69: PHANAT CULTURE NIGHT RUN 2026 ณ ที่ว่าการอำเภอพนัสนิคม (ปล่อยตัววิ่ง 26 ธ.ค. เวลา 19.00 น.)

• 16-17 ม.ค. 70: PLAY พนัสนิคม (Coffee & Craft) ณ สวนสาธารณะเทศบาลเมืองพนัสนิคม

• 26-28 ก.พ. 70: เทศกาลจักสานพนัสนิคม ณ ย่านจักสานและที่ว่าการอำเภอ

• 12-14 มี.ค. 70: เทศกาลเอ็งกอพนัสนิคม ณ ย่านเอ็งกอ เทศบาลเมืองพนัสนิคม

          โครงการวิจัยดังกล่าวได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.), กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (กองทุน ววน.), สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (สกสว.), สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.) และหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.) โดยมี รศ.ดร.สุพรรณี ฉายะบุตร เป็นหัวหน้าโครงการวิจัย

        ควบคู่ไปกับโครงการวิจัยเรื่อง “การบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์” ซึ่งนำทีมขับเคลื่อนโดย ดร.ธนภณ วัฒนกุล ประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ (PC) และ ดร.ถวิลวดี บุรีกุล ผู้อำนวยการแผนงานเชิงกลยุทธ์ฯ (PD) ภายใต้แผนงาน “ยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจวัฒนธรรม” โดยมีมูลนิธิสื่อสานพลังชุมชนเป็นผู้ดำเนินงานหลัก