ย้อนรอย ‘บางแสนวันวาน’ ผ่านภาพเก่า จากป่ามะพร้าวสู่เมืองท่องเที่ยว ชูรากเหง้าประวัติศาสตร์ หนุนขับเคลื่อนเศรษฐกิจวัฒนธรรม

เปิดเวที ‘ภาพเก่า เล่าเรื่อง บางแสน’ ภายในงานคาราวานวัฒนธรรมสร้างสรรค์ บ้านสานใจ พนัสนิคม ย้อนอดีตกว่า 70 ปี จากวิสัยทัศน์ ‘จอมพล ป.’ สู่จุดเปลี่ยน ‘สะพานเทพหัสดิน’ ปี 2494 ปลุกชีพจรเศรษฐกิจภาคตะวันออก ภายใต้โครงการวิจัยยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์

เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ณ โรงแรมบางแสน เฮอริเทจ จังหวัดชลบุรี ภายในงาน “คาราวานวัฒนธรรมสร้างสรรค์ บ้านสานใจ พนัสนิคม” ได้จัดให้มีกิจกรรมบรรยายและนิทรรศการหัวข้อ “ภาพเก่า เล่าเรื่อง บางแสน” โดย นายวิธาน เมืองศรีนุ่ม ผู้ก่อตั้งกลุ่ม “ส่องอดีตเมืองชล” และเจ้าของรางวัลเกียรติบัตร “คนดีศรีจังหวัด” บุคคลต้นแบบด้านคุณธรรม ประจำปี 2569 ของจังหวัดชลบุรี มาร่วมถ่ายทอดประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการของชายหาดบางแสนตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

จุดเริ่มต้นตำนาน ‘บางแสน’ จากวิสัยทัศน์ จอมพล ป.

นายวิธาน ถ่ายทอดเรื่องราวว่า หากนึกถึงภาพของบางแสนในปัจจุบัน ผู้คนมักคุ้นเคยกับถนนคอนกรีตเลียบชายหาดที่เต็มไปด้วยร้านอาหาร คาเฟ่ และนักท่องเที่ยว แต่เมื่อย้อนกลับไปกว่า 70 ปีก่อน พื้นที่แห่งนี้เป็นเพียงผืนป่ามะพร้าวอันเงียบสงบที่มีเพียงถนนดินฝุ่นทอดยาว

สำหรับจุดเริ่มต้นของบางแสนในฐานะเมืองท่องเที่ยว เกิดขึ้นจากวิสัยทัศน์ของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม ที่ต้องการบุกเบิกแหล่งพักผ่อนชายทะเลแห่งแรกของภาคตะวันออก ต่อจากสถานตากอากาศบางปู นำไปสู่การก่อตั้ง “โรงแรมแสนสำราญ” สถานที่ตากอากาศแห่งแรกภายใต้การดูแลของกระทรวงมหาดไทย ควบคู่กับ “บาร์แสนสุข” ร้านค้าและบาร์ยุคบุกเบิกบริเวณใกล้วงเวียน ซึ่งเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวมักแวะซื้ออาหารและเครื่องดื่ม ก่อนเดินไปปูเสื่อนั่งรับลมใต้ร่มเงาต้นมะพร้าวริมหาด

‘สะพานเทพหัสดิน’ จุดเปลี่ยนคมนาคมและเศรษฐกิจตะวันออก

อย่างไรก็ตาม ในยุคเริ่มต้นการเดินทางจากกรุงเทพมหานครมายังบางแสนถือเป็นเรื่องยากลำบาก เนื่องจากนักท่องเที่ยวต้องนำรถยนต์ลงแพขนานยนต์เพื่อข้ามแม่น้ำบางปะกง ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญสำหรับหลายครอบครัวที่กังวลเรื่องความปลอดภัยทางน้ำ

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อ “สะพานเทพหัสดิน” ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2494 ซึ่งไม่เพียงปลดล็อกข้อจำกัดด้านการคมนาคม แต่ยังปลุกชีพจรเศรษฐกิจชายฝั่งตะวันออกให้เติบโตอย่างก้าวกระโดด เมื่อนักท่องเที่ยวหลั่งไหลเข้ามามากขึ้น รูปแบบที่พักจึงขยับขยายจากโรงแรมของรัฐที่รองรับเฉพาะชนชั้นสูง มาสู่การถือกำเนิดของ “บังกะโล” ไม้ริมหาดสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป ก่อนจะค่อยๆ พัฒนาแปรเปลี่ยนเป็นอาคารคอนกรีต ตึกแถว และคอนโดมิเนียมตามยุคสมัย

ใช้ ‘ภาพถ่ายเก่า’ เชื่อมโยงรากเหง้า สู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์

การจัดแสดงนิทรรศการ “ภาพเก่า เล่าเรื่อง บางแสน” ในครั้งนี้ ไม่เพียงเป็นการรวบรวมหลักฐานทางประวัติศาสตร์เพื่อไม่ให้ความทรงจำในอดีตเลือนหายไปตามกาลเวลา แต่ยังมุ่งสะท้อนให้เห็นถึงรากเหง้าและเส้นทางการเติบโตของเมือง เพื่อสร้างความเข้าใจในคุณค่าของพื้นที่และเรื่องเล่าของคนรุ่นก่อน

ทั้งนี้ กิจกรรมดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยเรื่อง “การบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์” ภายใต้แผนงานเป้าหมายสำคัญเรื่อง “ยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจวัฒนธรรม” นำทีมขับเคลื่อนโดย ดร.ธนภณ วัฒนกุล ประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ (Promoting Committee : PC) และ ดร.ถวิลวดี บุรีกุล ผู้อำนวยการแผนงานเชิงกลยุทธ์การนำงานวิจัยและนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์และเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. (PD)

โดยได้รับการสนับสนุนจาก กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.), กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.), สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.), สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.) และหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.) เพื่อผลักดันทุนทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ท้องถิ่นให้ต่อยอดเป็นพลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างยั่งยืนต่อไป