ช่างพื้นบ้านสายบุรี ชี้ “เรือกอและ” คือ ‘จิตวิญญาณแห่งสายน้ำ’

     มรดกศิลป์ที่ไม่สูญหายท่ามกลางความผันผวนของชายแดนใต้

     ท่ามกลางความผันผวนของสถานการณ์ในพื้นที่ 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ภูมิปัญญาและวิถีชีวิตดั้งเดิมยังคงดำรงอยู่ ล่าสุดที่ชุมชนปาตาบาระ อ.สายบุรี จ.ปัตตานี กลุ่มช่างพื้นบ้านยังคงสืบสานการวาดลวดลายอันเป็นเอกลักษณ์บน “เรือกอและ” ซึ่งถือเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมและ ‘จิตวิญญาณแห่งสายน้ำ’ ของชาวมลายูชายแดนใต้ที่ยังคงเข้มแข็งและไม่สูญหายไปตามกาลเวลา

      เพิงชั่วคราวริมทางกลางชุมชนปาตาบาระ อ.สายบุรี จ.ปัตตานี ว่า ขณะนี้กลุ่มช่างพื้นบ้านกำลังขะมักเขม้นกับการสร้างสรรค์ลวดลายอันวิจิตรตระการตาบนหัวเรือกอและลำหนึ่งอย่างประณีต

    เรือกอและ ซึ่งเป็นเรือประมงขนาดเล็กถึงกลางที่มีรูปลักษณ์โดดเด่นในพื้นที่ปัตตานีและนราธิวาส หัวใจสำคัญที่ทำให้เรือนี้แตกต่างจากเรืออื่นคือ ลวดลายจิตรกรรมพื้นบ้าน ที่ประดับอยู่บนส่วนหัวเรือและท้ายเรือ ซึ่งช่างพื้นบ้านถือว่านี่คือ “จิตวิญญาณแห่งเรือกอและ” ที่เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตและคติความเชื่อของชาวประมงในพื้นที่

     แบเฮง ช่างพื้นบ้านแห่งปาตาบาระ เปิดเผยว่า ลวดลายที่ใช้วาดเรือกอและนั้นเป็นลวดลายที่สืบทอดกันมาแต่โบราณ โดยได้รับแรงบันดาลใจจากธรรมชาติและคติความเชื่อ

• สีที่ใช้: เน้นการใช้สีที่ฉูดฉาดและตัดกันอย่างชัดเจน เช่น แดง, ส้ม, เขียว, น้ำเงิน, และทอง เพื่อสร้างความโดดเด่นในสายตา

• ความเชื่อ: ลวดลายเหล่านี้ไม่เพียงแต่เพิ่มความสวยงามเท่านั้น แต่ยังเชื่อว่าเป็นสัญลักษณ์ที่บ่งบอกถึง ศักดิ์ศรีของเจ้าของเรือ อีกด้วย

       แบเฮงกล่าวเสริมว่า การลงสีและวาดลวดลายแต่ละลำใช้เวลาหลายวันถึงหลายสัปดาห์ ขึ้นอยู่กับความละเอียดของงาน และเป็นขั้นตอนที่ต้องการความชำนาญและสมาธิสูงมาก

“มีบางคนมาฝึกวาดก็อยู่ได้ไม่นาน เพราะต้องอาศัยปัจจัยหลาย ๆ อย่าง ทั้งต้องมีความอดทนและพยายามสูง ถึงจะสามารถทำได้” แบเฮงกล่าว

      ช่างพื้นบ้านเหล่านี้คือผู้รักษา “มรดกแห่งวิถีชีวิต” ที่มิได้สูญหายไปกับคลื่นลมทะเล แต่ยังคงพริ้วไหวอยู่บนผืนไม้ เป็นสีสันที่เติมเต็มให้กับทะเลชายแดนใต้ เพื่อตอกย้ำให้ผู้คนได้ตระหนักว่า ท่ามกลางสถานการณ์ที่ผันผวน ความงดงามทางศิลปวัฒนธรรมยังคงเบ่งบานอย่างเข้มแข็งในพื้นที่นี้