‘บ้านหนองช้าง’ กาฬสินธุ์ ถอดรหัส ‘ผ้าไหมแพรวา’ จากมรดกบรรพบุรุษ 

 ‘เมืองรองเศรษฐกิจสร้างสรรค์’

      ดร.สรวงมณฑ์ สิทธิสมาน ประธานมูลนิธิสื่อสานพลังชุมชน ในฐานะหัวหน้าโครงการวิจัย “การบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์” พร้อมคณะนักวิจัย ได้ลงพื้นที่เยี่ยมชมแหล่งผลิตผ้าไหมแพรวา ณ บ้านหนองช้าง จ.กาฬสินธุ์ เพื่อศึกษากลไกการต่อยอดทุนทางวัฒนธรรมในระดับฐานราก

      การลงพื้นที่ครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากนักวิจัยและภาคีเครือข่ายในพื้นที่ อาทิ ผศ.ดร.กิตติ์ธนัตถ์ ญาณพิสิษฐ์ อาจารย์ประจำสาขาวิชานวัตกรรมเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น คณะศิลปศาสตร์ และหัวหน้าศูนย์ความเป็นเลิศด้านสิ่งทอพื้นเมืองแพรวากาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ รวมถึงตัวแทนจากภาคท้องถิ่น ได้แก่ คุณรัศมี พลเทียน และ คุณมนัสวี พรมโชติ จากเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ ร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูลเชิงลึก

 เสียงจากครูภูมิปัญญาบ้านหนองช้าง

     คณะนักวิจัยได้เข้าพูดคุยและจัดเก็บข้อมูลร่วมกับ คุณแม่ประกอบ ปัญจิต ประธานแหล่งเรียนรู้ผ้าไหมแพรวาบ้านหนองช้าง และ คุณแม่ไกรษร สถิตย์พงษ์ สองครูภูมิปัญญาผู้สืบทอดศาสตร์แห่งการทอผ้า

     จากคำบอกเล่าสะท้อนให้เห็นถึงกระบวนการสร้างสรรค์อันทรงคุณค่า เริ่มต้นตั้งแต่การคัดสรรเส้นฝ้ายและเส้นไหมขนาดเล็กละเอียด นำมาผ่านกระบวนการเก็บลาย ถักทอด้วยความประณีตสูง จนเกิดเป็นอัตลักษณ์ลวดลายและสีสันที่โดดเด่นเฉพาะตัวที่ไม่เหมือนใคร ผ้าไหมแพรวาจึงไม่เพียงแต่เป็นสินค้าประณีตศิลป์คู่จังหวัดกาฬสินธุ์เท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่เป็น “ทุนวัฒนธรรมกินได้” ที่กระจายรายได้สู่ครัวเรือนในชุมชนมาอย่างยาวนานนับตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

‘ทุนวัฒนธรรม สร้างชาติ’ ยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนเมืองรอง

      การลงพื้นที่เก็บข้อมูลในครั้งนี้ เป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัย “การบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์” ภายใต้กรอบแนวคิด “ทุนวัฒนธรรม สร้างชาติ” ซึ่งดำเนินงานภายใต้แผนงานเป้าหมายสำคัญ (Spearhead) เรื่อง “ยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจวัฒนธรรม”

    โครงการดังกล่าวได้รับการสนับสนุนงบประมาณและการบริหารจัดการทุนจาก

• กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)

• กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.)

• สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.)

• หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.)

     การวิจัยมุ่งเน้นการใช้ “สื่อวัฒนธรรมชุมชน” เป็นเครื่องมือเชื่อมโยงภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ากับระบบบริหารจัดการสมัยใหม่ เพื่อยกระดับจากมรดกทางวัฒนธรรมดั้งเดิม ให้กลายเป็นเครื่องยนต์หลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative Economy) ลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างความเข้มแข็งให้แก่เศรษฐกิจฐานรากของเมืองรองอย่างยั่งยืนต่อไป