สำรวจ ‘ย่านเมืองเก่ากาฬสินธุ์’

ดึงทุนวัฒนธรรมร้อยปี ขับเคลื่อนเมืองรองสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์

      เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2569 คณะนักวิจัยโครงการ “การบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์” นำโดย ดร.สรวงมณฑ์ สิทธิสมาน ประธานมูลนิธิสื่อสานพลังชุมชน ในฐานะหัวหน้าโครงการฯ ลงพื้นที่สำรวจย่านชุมชนเมืองเก่า บริเวณโดยรอบวัดกลาง (พระอารามหลวง) จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อศึกษารายละเอียดสถาปัตยกรรมและวิถีชีวิตดั้งเดิมที่ยังคงผสมผสานระหว่างศิลปะไทย จีน และอีสานอย่างลงตัว โดยมี คุณมนัสวี พรมโชติ และ คุณรัศมี พลเทียน นักวิจัยในพื้นที่จากเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ นำลงพื้นที่ในครั้งนี้

เจาะลึก 4 หมุดหมายสะท้อนอัตลักษณ์มรดกชุมชน

    จากการลงพื้นที่ของคณะนักวิจัย พบว่า ย่านชุมชนเมืองเก่ากาฬสินธุ์มีหมุดหมายทางประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมที่สำคัญหลายแห่ง ประกอบด้วย:

1. บ้านดินโบราณร้อยปี: เข้าพูดคุยและจัดเก็บข้อมูลกับ อาจารย์ประโยชน์ ฆารไสว เจ้าของบ้านดินโบราณที่มีอายุมากกว่า 100 ปี ซึ่งแม้จะผ่านการบูรณะและต่อเติมตามยุคสมัย แต่ยังคงรักษากระโครงสร้างและตัวอาคารแบบดั้งเดิมไว้ได้อย่างสมบูรณ์

2. คาเฟ่ White Linen (ถนนผ้าขาว): คาเฟ่ที่ดัดแปลงมาจากบ้านไม้โบราณยกสูง โดย คุณพาทินี หัตถกิจโกศล (คุณอัน) ชาวกาฬสินธุ์ที่ตัดสินใจย้ายกลับจากกรุงเทพฯ มาทำตามฝันในบ้านเกิด ตกแต่งร้านให้สอดรับกับอัตลักษณ์เดิมของบ้าน ร่วมกับคุณแม่ที่ทำขนมสดใหม่วันต่อวัน เช่น กะหรี่ปั๊บไส้ไก่ และขนมเปี๊ยะไส้เผือก/ถั่วฟัก สะท้อนการนำทุนทางวัฒนธรรมมาต่อยอดเป็นธุรกิจสร้างสรรค์ของคนรุ่นใหม่

3. ตึกฝรั่ง (ตึกโบราณอายุกว่า 100 ปี): อาคารเก่าแก่ทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ มีเอกลักษณ์ด้วยสถาปัตยกรรมผสมผสานระหว่างโปรตุเกส จีน และมาเลเซีย ซึ่งสร้างขึ้นโดยช่างฝีมือชาวญวนในอดีต

4. วัดกลาง (พระอารามหลวง): ศูนย์รวมจิตใจและวัดคู่บ้านคู่เมืองของชาวกาฬสินธุ์ โดยคณะได้ร่วมกราบสักการะ ‘หลวงพ่อองค์ดำ’ ทำบุญ และเวียนเทียนเนื่องในโอกาสวันอาสาฬหบูชา

ขับเคลื่อนวิจัย ววน. – บพท. หนุน ‘ทุนวัฒนธรรม = ทุนชาติ’

     การลงพื้นที่ดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิด “ทุนวัฒนธรรม สร้างชาติ” ที่มองว่าทุนทางวัฒนธรรมระดับชุมชนคือฐานรากสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ

      สำหรับโครงการวิจัย “การบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์” ขับเคลื่อนเชิงนโยบายโดย ดร.ธนภณ วัฒนกุล ประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ (Promoting Committee : PC) และ ดร.ถวิลวดี บุรีกุล ผู้อำนวยการแผนงานเชิงกลยุทธ์การนำงานวิจัยและนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์และเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. (PD)

     โครงการนี้ดำเนินการภายใต้แผนงานเป้าหมายสำคัญ “ยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจวัฒนธรรม” โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณและการขับเคลื่อนจาก

• กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)

• กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.)

• สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.)

• หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.)

     การสำรวจพื้นที่ในครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญในการจัดเก็บข้อมูลเชิงลึก เพื่อนำไปออกแบบสื่อวัฒนธรรมชุมชนและวางกลไกการบริหารจัดการ ที่จะช่วยยกระดับจังหวัดกาฬสินธุ์จากเมืองรอง ให้กลายเป็นเมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างยั่งยืนต่อไป